วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ

การพัฒนาเจลต้านการอักเสบจากสารสกัดไพลและดีปลี

นิภาพร ไทยพัฒนกิจ — 2026-02-01

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสารสำคัญ ฤทธิ์ทางชีวภาพ และพัฒนาเจลสมุนไพรจากสารสกัดเหง้าไพล (Zingiber cassumunar Roxb.) และสารสกัดผลดีปลี (Piper retrofractum Vahl.) มีการวิเคราะห์ด้วยเทคนิค Gas Chromatography-Mass Spectrometry (GC-MS) พบว่าสารสกัดเหง้าไพลมีสาร (E)-4-(3,4 Dimethoxyphenyl)but-3-en-1-ol อยู่ในกลุ่มฟีนิลบิวทินอยด์ ส่วนสารสกัดผลดีปลีมีสาร Piperine อยู่ในกลุ่มอัลคาลอยด์ ซึ่งมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ การทดสอบปริมาณสารสำคัญพบว่า สารสกัดเหง้าไพลมีค่าปริมาณสารฟีนอลิกรวมและสารฟลาโวนอยด์รวมสูงสุด 185.95 ± 23.29 mg GAE/g และ 217.80 ± 30.53 mg QCE/g ตามลำดับ ผลการทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ด้วยวิธีการทดสอบการกำจัดอนุมูลอิสระ DPPH และ ABTS พบว่าสารสกัดผลดีปลีมีค่า IC₅₀ เท่ากับ 109.04 ± 2.33 และ 102.61 ± 0.50 µg/mL ตามลำดับ ขณะที่สารสกัดเหง้าไพลมีค่าการทดสอบความสามารถในการีดิวซ์เหล็กด้วยวิธี FRAP สูงสุด 519.24 ± 10.47 mM Fe²⁺/mg การทดสอบฤทธิ์ต้านการอักเสบพบว่าสารสกัดผลดีปลีมีค่า IC₅₀ ต่ำที่สุด 12.89 ± 0.61 µg/mL สำหรับเจลสมุนไพรที่พัฒนา 3 สูตร พบว่าเจลสารสกัดผลดีปลีมีประสิทธิภาพกำจัด NO สูงสุด ทั้งก่อนและหลังการทดสอบความคงตัว (IC₅₀ = 16.18 ± 1.02 และ 15.05 ± 1.41 µg/mL, P>0.05) การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าสารสกัดผลดีปลีมีศักยภาพในการต้านการอักเสบที่ดี และสารสกัดผสมไพลและดีปลีทำให้มีฤทธิ์ต้านการอักเสบที่ดีขึ้นจากสารสกัดเหง้าไพลเดี่ยว จึงสามารถพัฒนาเป็นเจลสมุนไพรใช้ภายนอกเพื่อบรรเทาการอักเสบ รวมถึงเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการวิจัยทางคลินิกในอนาคต

การพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มสมุนไพรอายุวัฒน์ล้านนาในรูปแบบผงสกัดชงดื่ม: การศึกษาเชิงคุณภาพและการเก็บรักษา

ทวีศักดิ์ หลีแก้วสาย — 2026-03-16

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเครื่องดื่มอายุวัฒน์ล้านนาในรูปแบบผงสกัดชงดื่มโดยใช้มอลโตเดกซ์ตรินในสัดส่วนร้อยละ 5, 10 และ 20 และนำเข้าสู่การทำแห้งแบบพ่นฝอย ผลการศึกษาพบว่าสูตรที่ผสมมอลโตเดกซ์ตรินร้อยละ 5 และ 10 ให้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณสมบัติทางกายภาพใกล้เคียงกับเครื่องดื่มในรูปสกัดพร้อมดื่ม โดยมีสีส้มอมแดง มีความเป็นกลางและมีค่าความหนืดใกล้เคียงกัน โดยการศึกษานี้เลือกสูตรผสมมอลโตเดกซ์ตรินร้อยละ 5 ซึ่งมีประสิทธิภาพสูงและลดการใช้มอลโตเดกซ์ตริน โดยใช้ผงสกัด 9.36 กรัมต่อการรับประทาน 1 ครั้ง ผลการวิเคราะห์ทางเคมีด้วยเทคนิคโครมาโทกราฟีแบบชั้นบางและการทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพ พบว่าสูตรผงสกัดดังกล่าวยังคงรักษาสารสำคัญและแสดงฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระได้ เมื่อทดสอบการเก็บรักษาภายใต้สภาวะเร่งพบว่าผงสกัดชงดื่มสามารถเก็บรักษาได้ที่อุณหภูมิ 35°C, 45°C และ 55°C เป็นเวลา 533, 385 และ 346 วัน ตามลำดับ โดยไม่พบการปนเปื้อนของจุลินทรีย์ในระยะเวลา 9 เดือน ผลการศึกษาสรุปได้ว่าการใช้เทคนิคการทำแห้งแบบพ่นฝอยร่วมกับมอลโตเดกซ์ตรินสามารถพัฒนาเครื่องดื่มอายุวัฒน์ล้านนาในรูปแบบผงสกัดชงดื่มที่สะดวกต่อการบริโภค ยืดอายุการเก็บรักษาและยังคงสารออกฤทธิ์ทางยาไว้ได้

การเปรียบเทียบข้อมูลเมตาโบโลมิกส์แบบไม่เจาะจงและฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของข่าแดงและข่าหลวงที่ปลูกในจังหวัดสมุทรปราการ

ศรมน สุทิน — 2026-03-31

งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อเปรียบเทียบองค์ประกอบทางเคมี รวมถึงปริมาณสารต้านอนุมูลอิสระของข่าสองชนิด ได้แก่ ข่าแดงและข่าหลวง ซึ่งเป็นชนิดข่าที่ปลูกมากในจังหวัดสมุทรปราการ โดยศึกษาสารที่เป็นองค์ประกอบในส่วนต่าง ๆ ของพืช ได้แก่ เหง้า (แก่และอ่อน) ลำต้นเทียม ใบ และดอก จากการวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีด้วยเทคนิค UHPLC-Hi-Res-Orbitrap-MS/MS พบว่าข่าแดงมีความหลากหลายของสารฟลาโวนอยด์และฟีนอลิกสูง โดยเฉพาะในเหง้าอ่อน เช่น Quercetin Kaempferol และ Ferulic Acid ในขณะที่ข่าหลวงพบสาร Gallic Acid และ Vanillin สะสมในเหง้าแก่และใบมากกว่าส่วนอื่น ๆ โดยพบปริมาณสารฟีนอลิกรวมของข่าแดง เท่ากับ 110.41 ± 1.12 mg GAE/g DW และข่าหลวง พบปริมาณมากสุดในใบ เท่ากับ 75.21 ± 0.14 mg GAE/g DW และเมื่อทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH และ ABTS พบว่าค่า IC₅₀ ของสารสกัดจากข่าแดงในส่วนของเหง้าแก่ มีค่า IC₅₀ ต่ำสุด คือ 52.00 ± 4.04 mg/mL และ 58.0 ± 2.60 mg/mL ตามลำดับ สำหรับข่าหลวงพบค่า IC₅₀ ต่ำสุดในส่วนของเหง้าอ่อน เท่ากับ 52.00 ± 4.04 mg/mL และ 58.0 ± 2.60 mg/mL ตามลำดับ ดังนั้นจากผลการศึกษาเห็นได้ว่าข่าแดงมีศักยภาพในการเป็นแหล่งของสารต้านอนุมูลอิสระที่ดี โดยเฉพาะในส่วนของเหง้า มีประสิทธิภาพในการต้านอนุมูลอิสระสูงกว่าข่าหลวงอย่างมีนัยสำคัญที่ P < 0.05

ผลของน้ำข่าต่อการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของหัวใจในหนูแรทเพศผู้

จันเพ็ญ บางสำรวจ — 2026-04-01

ข่า (Alpinia galanga) เป็นสมุนไพรที่นิยมบริโภคในชีวิตประจำวันและมีรายงานฤทธิ์ทางชีวภาพหลากหลาย อย่างไรก็ตามข้อมูลด้านความปลอดภัยต่อโครงสร้างหัวใจ โดยเฉพาะในรูปแบบการบริโภคจริงยังมีจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของน้ำข่าต่อการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างหัวใจทั้งในระดับมหกายวิภาคและจุลกายวิภาคในหนูแรทเพศผู้สายพันธุ์วิสตาร์ หนูทดลองถูกแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มละ 5 ตัว ได้แก่ กลุ่มควบคุมและกลุ่มที่ได้รับน้ำข่าขนาด 400 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวันเป็นเวลา 14 วัน จากนั้นประเมินลักษณะเชิงกายภาพของหัวใจและลักษณะทางจุลกายวิภาคของเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจด้วยวิธีการย้อม hematoxylin และ eosin (H&E) พบว่ากลุ่มที่ได้รับน้ำข่ามีน้ำหนักและความยาวของหัวใจลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ขณะที่ความหนาของผนังหัวใจไม่แตกต่างกัน ในระดับจุลกายวิภาคพบว่าขนาดเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ขณะที่อัตราส่วนนิวเคลียสต่อไซโตพลาสซึมลดลงและพบความสัมพันธ์เชิงบวกระหว่างขนาดเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจกับน้ำหนักหัวใจเฉพาะในกลุ่มที่ได้รับน้ำข่า สรุปว่าการได้รับน้ำข่าอย่างต่อเนื่องทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของหัวใจทั้งในระดับมหกายวิภาคและจุลกายวิภาค ผลการศึกษานี้ให้ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับความปลอดภัยของการบริโภคน้ำข่าในรูปแบบใกล้เคียงการใช้จริงเพื่อนำไปศึกษาต่อยอดในอนาคต