การวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรุนแรงของอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์บนทางหลวงในประเทศไทย

Phumin Sukkho; Thaned Satiennam; Wichuda Satiennam; Thanapong Champahom

ผู้แต่ง

Sukkho นักศึกษา หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมโยธา คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
Satiennam ศาสตราจารย์ ภาควิชาวิศวกรรมโยธา คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
Satiennam ศาสตราจารย์ ภาควิชาวิศวกรรมโยธา คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
Champahom อาจารย์ สาขาวิชาการจัดการ คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน

คำสำคัญ:

motorcycle accidents, injury severity, multinomial logistic regression

บทคัดย่อ

รถจักรยานยนต์เป็นพาหนะที่นิยมใช้ในประเทศไทย โดยมีอัตราการจดทะเบียนรถใหม่เพิ่มขึ้นทุกปี แต่ผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนที่เกี่ยวข้องรถจักรยานยนต์มีสัดส่วนมากที่สุดถึงร้อยละ 74.4 ของผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนในประเทศไทย งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรุนแรงของอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์บนถนนทางหลวงประเทศไทย โดยวิเคราะห์อุบัติเหตุรถจักรยานยนต์บนโครงข่ายถนนทางหลวงประเทศไทย ระหว่างปี 2561-2563 เพื่อหาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรุนแรงของอุบัติเหตุจักรยานยนต์ ด้วยวิธีการถดถอยโลจิสติกพหุกลุ่ม (Multinomial Logistic Regression) โดยปัจจัยที่ศึกษา แบ่งเป็น 5 ลักษณะ ได้แก่ วันและเวลาเกิดอุบัติเหตุ ลักษณะถนน ลักษณะสิ่งแวดล้อม ลักษณะผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ และลักษณะอุบัติเหตุ และกำหนดความรุนแรงของอุบัติเหตุของรถจักรยานยนต์ เป็น 3 ประเภท คือ การบาดเจ็บเสียชีวิต การบาดเจ็บสาหัส และการบาดเจ็บเล็กน้อย ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยที่เพิ่มโอกาสการเสียชีวิตของผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ ได้แก่ ผิวทางเป็นคอนกรีต อุบัติเหตุบนทางลาดชัน ผิวทางเปียก ช่วงกลางคืน ผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์เพศชาย ผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์อายุมากกว่าหรือเท่ากับ 60 ปี อุบัติเหตุที่มีรถขนาดใหญ่เกี่ยวข้อง รถจักรยานยนต์ถูกชน และ อุบัติเหตุการชนกันบนถนนในทิศทางตรงกันข้าม และปัจจัยที่ลดโอกาสการเสียชีวิตของผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ ได้แก่ อุบัติเหตุที่บริเวณทางขนาน และอุบัติเหตุที่มีรถจักรยานยนต์คันอื่นเกี่ยวข้อง สุดท้ายงานวิจัยนี้เสนอแนวทางการลดความรุนแรงและการเสียชีวิตของผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์บนถนนทางหลวงของประเทศไทย

เอกสารอ้างอิง

WHO. Global status report on road safety, World Health Organization. 2018.

Transportation Statistics Group Planning Division Department of Land Transport. Number of Vehicle registered As of 31 December 2021. 2021. p. https://web.dlt.go.th/statistics.

Bureau of Highway Safety Deaprtment of Highways Ministry of Transport. Traffic Accident on National Highways in 2020. 2021.

Office of Transport and Traffic Policy and planning Bureau of Safety Plans Ministry of Transport. Road Accident Situation Analysis Report in 2020. 2021.

Deaprtment of Highways Ministry of Transport. Highway Distance in Thailand. 2020. p. http://www.doh.go.th/content/page/page/1103.

Se C, Champahom T, Jomnonkwao S, Chaimuang P, Ratanavaraha V. Empirical comparison of the effects of urban and rural crashes on motorcyclist injury severities: A correlated random parameters ordered probit approach with heterogeneity in means. Accid Anal Prev. 2021; 161: 106352.

Champahom T, Wisutwattanasak P, Chanpariyavatevong K, Laddawan N, Jomnonkwao S, Ratanavaraha V. Factors affecting severity of motorcycle accidents on Thailand’s arterial roads: Multiple correspondence analysis and ordered logistics regression approaches. IATSS Res. 2021; 46(1): 101–111.

Shiran G, Imaninasab R, Khayamim R. Crash severity analysis of highways based on multinomial logistic regression model, decision tree techniques and artificial neural network: A modeling comparison. Sustain. 2021; 13(10): 5670.

Rezapour M, Ksaibati K. Application of multinomial and ordinal logistic regression to model injury severity of truck crashes , using violation and crash data. J Mod Transp [Internet]. 2018; 26(4): 268–277. Available from: https://doi.org/10.1007/s40534-018-0166-x

Rezapour M, Molan AM, Ksaibati K. Application of Multinomial Regression Model to Identify Parameters Impacting Traffic Barrier Crash Severity. Open Transp J. 2019; 13(1): 57–64.

Abdulhafedh A. Incorporating the Multinomial Logistic Regression in Vehicle Crash Severity Modeling: A Detailed Overview. J Transp Technol. 2017; 279–303.

Abrari Vajari M, Aghabayk K, Sadeghian M, Shiwakoti N. A multinomial logit model of motorcycle crash severity at Australian intersections. J Safety Res. 2020; 73: 17–24.

Rifaat SM, Tay R, De Barros A. Severity of motorcycle crashes in Calgary. Accid Anal Prev. 2012; 49: 44–49.

Abdul Manan MM, Várhelyi A, Çelik AK, Hashim HH. Road characteristics and environment factors associated with motorcycle fatal crashes in Malaysia. IATSS Res. 2018; 42(4): 207–220.

Islam S, Brown J. A comparative injury severity analysis of motorcycle at-fault crashes on rural and urban roadways in Alabama. Accid Anal Prev. 2017; 108: 163–171.

Jung S, Xiao Q, Yoon Y. Evaluation of motorcycle safety strategies using the severity of injuries. Accid Anal Prev. 2013; 59: 357–364.

Cafiso S, La Cava G, Pappalardo G. A Logistic Model for Powered Two-Wheelers Crash in Italy. Procedia - Soc Behav Sci. 2012; 53: 880–889.

Gabauer DJ, Li X. Influence of horizontally curved roadway section characteristics on motorcycle-to-barrier crash frequency. Accid Anal Prev. 2015; 77: 105–112.

Farid A, Ksaibati K. Modeling severities of motorcycle crashes using random parameters. J Traffic Transp Eng (English Ed. 2020; 8(2): 225–236.

Waseem M, Ahmed A, Saeed TU. Factors affecting motorcyclists’ injury severities: An empirical assessment using random parameters logit model with heterogeneity in means and variances. Accid Anal Prev. 2019; 123: 12–19.

Shaheed MSB, Gkritza K, Zhang W, Hans Z. A mixed logit analysis of two-vehicle crash severities involving a motorcycle. Accid Anal Prev. 2013; 61: 119–128.

Rezapour M, Mehrara Molan A, Ksaibati K. Analyzing injury severity of motorcycle at-fault crashes using machine learning techniques, decision tree and logistic regression models. Int J Transp Sci Technol. 2020; 9(2): 89–99.

Moskal A, Martin JL, Laumon B. Risk factors for injury accidents among moped and motorcycle riders. Accid Anal Prev. 2012; 49: 5–11.

Chang F, Li M, Xu P, Zhou H, Haque MM, Huang H. Injury severity of motorcycle riders involved in traffic crashes in Hunan, China: A mixed ordered logit approach. Int J Environ Res Public Health. 2016; 13(7): 1–15.

Chung Y, Song TJ, Yoon BJ. Injury severity in delivery-motorcycle to vehicle crashes in the Seoul metropolitan area. Accid Anal Prev. 2014; 62: 79–86.

Bureau of Highway Safety Deaprtment of Highways Ministry of Transport. Information system development and Data development to assess security and publishing Highway information on the website. 2021.

Mannering FL, Shankar V, Bhat CR. Unobserved heterogeneity and the statistical analysis of highway accident data. Anal Methods Accid Res. 2016; 11: 1–16.