ฤทธิ์ต้านการแพ้ ปริมาณองค์ประกอบทางเคมีและความคงตัวของสารสกัดตำรับยาสมุนไพรแก้ลมพิษ
คำสำคัญ:
ฤทธิ์ต้านการแพ้, โรคลมพิษ, สมุนไพร, ตำรับยาแก้ลมพิษบทคัดย่อ
ตำรับยาแก้ลมพิษเป็นตำรับยาที่ระบุอยู่ในคู่มือตรวจรักษาโรคทางการแพทย์แผนไทยประยุกต์ ประกอบด้วย เหงือกปลาหมอ หอมแดง ใบไผ่ และทองพันชั่ง งานวิจัยในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฤทธิ์ต้านการแพ้ในระดับหลอดทดลองของสารสกัดพืชเดี่ยวและตำรับยาแก้ลมพิษ และวิเคราะห์ปริมาณสารออกฤทธิ์รวมถึงศึกษาความคงตัว ในการเตรียมสารสกัดจะนำสมุนไพรที่อบแห้งแล้วทั้ง 4 ชนิดมาผสมรวมกันและสกัดด้วยเอทานอล 95% นำไปทดสอบฤทธิ์ต้านการแพ้โดยศึกษาฤทธิ์ยับยั้งการหลั่งเอนไซม์ β-hexosaminidase และใช้เทคนิค ELISA ในการศึกษาฤทธิ์ยับยั้ง IL-4 และ ฮีสตามีน จากเซลล์เม็ดเลือดขาวของหนู (RBL-2H3) พบว่าสารสกัดตำรับยาแก้ลมพิษสามารถยับยั้งเอนไซม์ β-hexosaminidase, IL-4 และ ฮีสตามีนได้โดยมีค่า IC50 เท่ากับ 87.04±1.40, 50.90±0.24 และ 22.59±0.41 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ เมื่อนำไปหาปริมาณสารสำคัญโดยใช้เทคนิค HPLC ในตำรับยาแก้ลมพิษประกอบด้วยสาร rhinacanthin-C และ rhinacanthin-N โดยมีปริมาณเท่ากับ 1.10±0.02% 0.15±0.00% w/w ตามลำดับ สารสกัดตำรับยาแก้ลมพิษมีความคงตัวเมื่อถูกเก็บภายใต้สภาวะเร่งที่อุณหภูมิ 40±2°C ความชื้นสัมพัทธ์ (RH) 75±5% เป็นเวลา 6 เดือน ผลดังกล่าวแสดงให้เห็นว่ายาสมุนไพรดังกล่าวมีแนวโน้มที่จะยับยั้งอาการแพ้ได้
เอกสารอ้างอิง
Kolkhir P, Gimenez-Arnau AM, Kulthanan K, Peter J, Metz M, Maurer M. Urticaria. Nat Rev Dis Primers. 2022;8(1):1–22.
Barta K, Fonacier LS, Hart M, Lio P, Tullos K, Sheary B, et al. Corticosteroid exposure and cumulative effects in patients with eczema: Results from a patient survey. Ann Allergy Asthma Immunol. 2023;130(1):93–9.
Thai Traditional Medical Knowledge Fund. Applied Thai Traditional Medical Examination Manual. Bangkok: The Agricultural Co-operative Federation of Thailand, Ltd. (ACFT); 2016.
Matos P, Batista MT, Figueirinha A. A review of the ethnomedicinal uses, chemistry, and pharmacological properties of the genus Acanthus (Acanthaceae). J Ethnopharmacol. 2022;293:115271.
Pompermaier L, Marzocco S, Adesso S, Monizi M, Schwaiger S, Neinhuis C, et al. Medicinal plants of northern Angola and their anti-inflammatory properties. J Ethnopharmacol. 2018;216:26–36.
Kumar KMS, Gorain B, Roy DK, Samanta SK, Pal M, Biswas P, et al. Anti-inflammatory activity of Acanthus ilicifolius. J Ethnopharmacol. 2008;120(1):7–12.
Werawattanachai N, Kaewamatawong R, Junlatat J, Sripanidkulchai B. Anti-inflammatory potential of ethanolic bulb extract of Allium ascalonicum. J Sci Technol. 2015;17(2):63–8.
Arpornchayanon W, Klinprung S, Chansakaow S, Hanprasertpong N, Chaiyasate S, Tokuda M, et al. Antiallergic activities of shallot (Allium ascalonicum L.) and its therapeutic effects in allergic rhinitis. Asian Pac J Allergy Immunol. 2022;40(4):393–400.
Tewtrakul S, Tansakul P, Panichyupakaranant P. Anti-inflammatory compounds from Rhinacanthus nasutus leaves. Prince of Songkla University; 2007.
Bhusal N, Panichayupakaranant P, Reanmongkol W. In vivo analgesic and anti-inflammatory activities of a standardized Rhinacanthus nasutus leaf extract in comparison with its major active constituent rhinacanthin-C. Songklanakarin J Sci Technol. 2014;36(3):325–31.
Tewtrakul S, Tansakul P, Panichayupakaranant P. Anti-allergic principles of Rhinacanthus nasutus leaves. Phytomedicine. 2009;16(10):929–34.
Lodhi S, Jain AP, Rai G, Yadav AK. Preliminary investigation for wound healing and anti-inflammatory effects of Bambusa vulgaris leaves in rats. J Ayurveda Integr Med. 2016;7(1):14–22.
Association of South East Asian Nations. ASEAN guidelines on stability study and shelf-life of traditional medicines and health supplements. Yogyakarta, Indonesia: Association of South East Asian Nations [Internet]. 2013 [updated 2013 Nov 16; cited 2024 Jan 15]. Available from: https://asean.org/wp-content/uploads/2017/09/ASEAN-Guidelines-on-Stability-and-Shelf-Life-TM-V1.0-with-disclaimer.pdf.
Attiyah SM. Immunomodulatory potential effects of pomegranate on RBL-2H3 cells. Nat Vol Essent Oil J. 2021;8(4):11662–74.
International Organization for Standardization. ISO 10993-5:2009(E): Biological evaluation of medical devices Part 5: Tests for in vitro cytotoxicity. In: International Organization for Standardization, editor. Switzerland: International Organization for Standardization; 2009.
Makchuchit S, Rattarom R, Itharat A. The anti-allergic and anti-inflammatory effects of Benjakul extract (a Thai traditional medicine), its constituent plants and its some pure constituents using in vitro experiments. Biomed Pharmacother. 2017;89:1018–26.
Abd Rani NZ, Kumolosasi E, Jasamai M, Jamal JA, Lam KW, Husain K. In vitro anti-allergic activity of Moringa oleifera Lam. extracts and their isolated compounds. BMC Complement Altern Med. 2019;19:1–16.
Panichayupakaranant P. Isolation and identification of cytotoxic quinone from Rhinacanthus nasutus (Linn.) Kurz leaves. Prince of Songkla University; 2011.
Borman P, Elder D. Q2(R1) Validation of Analytical Procedures. In: Teasdale A, Elder D, Nims RW, editors. ICH Quality Guidelines. 1st ed. New Jersey: John Wiley & Sons; 2018.
Kulthanan K, Tuchinda P, Chularojanamontri L, Chanyachailert P, Korkij W, Chunharas A, et al. Clinical practice guideline for diagnosis and management of urticaria. Asian Pac J Allergy Immunol. 2016;34(3):190–200.
Dispenza MC. Classification of hypersensitivity reactions. Allergy Asthma Proc. 2019;40(6):470–3.
Salman A, Porras NM, Gimenez-Arnau AM. Acute and chronic urticaria diagnosis and management taking into account their differences. Curr Treat Options Allergy. 2023;10(2):130–47.
Ogi K, Takabayashi T, Yamada T, Sakashita M, Kanno M, Narita N, et al. Trimellitic anhydride induces low-grade mast cell degranulation without specific IgE. Toxicol Rep. 2016;3:701–7.
Najaf Najafi N, Armide N, Akbari A, Baradaran Rahimi V, Askari VR. Quercetin: A promising functional food additive against allergic diseases: A comprehensive and mechanistic review. J Funct Foods. 2024;116:106152.
Farhadi L, Mohammadi-Motlagh HR, Seyfi P, Mostafaie A. Low concentrations of flavonoid-rich fraction of shallot extract induce delayed-type hypersensitivity and TH1 cytokine IFNγ expression in BALB/c mice. Int J Mol Cell Med. 2014;3(1):16–25.
Sardar PK, Dev S, Al Bari MA, Paul S, Yeasmin MS, Das AK, et al. Antiallergic, anthelmintic and cytotoxic potentials of dried aerial parts of Acanthus ilicifolius L. Clin Phytosci. 2018;4(1):34.
Tundis R, Augimeri G, Vivacqua A, Romeo R, Vincenzo S, Bonofiglio D, et al. Anti-inflammatory and antioxidant effects of leaves and sheath from bamboo (Phyllostachys edulis J. Houz). Antioxidants. 2023;12:1239.
Moon PD, Han NR, Lee JS, Kim HM, Jeong HJ. p-Coumaric acid, an active ingredient of Panax ginseng, ameliorates atopic dermatitis-like skin lesions through inhibition of thymic stromal lymphopoietin in mice. J Ginseng Res. 2021;45(1):176–82.
Rauf A, Jehan N. Natural products as potential enzyme inhibitors from medicinal plants [Internet]. 2017 [updated 2017 Mar 09; cited 2024 Jul 13]. Available from: http://dx.doi.org/10.5772/67376.
Puttarak P, Charoonratana T, Panichayupakaranant P. Antimicrobial activity and stability of rhinacanthin-rich Rhinacanthus nasutus extract. Phytomedicine. 2010;17(5):323–7.
Suksawat T, Panichayupakaranant P. Variation of rhinacanthin content in Rhinacanthus nasutus and its health products. Pharm Biomed Anal. 2023;224:115177.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา)
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
