การเปรียบเทียบฤทธิ์ต้านการอักเสบและความคงตัวภายใต้สภาวะเร่งของตำรับยาตรีผลธาตุที่มีตะไคร้หอมหรือตะไคร้บ้านเป็นส่วนประกอบ

บทคัดย่อ

ตำรับยาตรีผลธาตุเป็นยาสมุนไพรที่ใช้ลดไข้ บรรเทาอาการปวด ซึ่งประกอบด้วยสมุนไพรสามชนิดคือ ตะไคร้หอม เหง้าไพล เหง้ากระทือ โดยเหง้าตะไคร้หอมนั้นอาจทำให้เกิดการระคายเคืองได้ การศึกษานี้ผู้วิจัยจึงมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาผลของตะไคร้บ้านเป็นส่วนประกอบของตำรับยาตรีผลธาตุทดแทนตะไคร้หอม โดยศึกษาฤทธิ์ต้านการอักเสบการศึกษาความคงตัวและปริมาณสารสำคัญในตำรับ ผลการทดลองพบว่าตำรับตรีผลธาตุที่ใช้ตะไคร้บ้านทดแทนมีฤทธิ์ต้านการอักเสบใกล้เคียงกับสูตรดั้งเดิมทั้งผลต่อการยับยั้งการหลั่ง nitric oxide และ interleukin – 6 และการวิเคราะห์ปริมาณสารสำคัญในตำรับทั้งสองชนิดพบว่าประกอบด้วยสาร compound D, DMPBD และ zerumbone แต่เมื่อทดสอบความคงตัวภายใต้สภาวะเร่งพบว่า สาร DMPBD และ zerumbone มีปริมาณลดลงอย่างมีนัยสำคัญตั้งแต่วันที่ 30 และส่งผลทำให้ฤทธิ์ต้านการอักเสบของตำรับลดลง ผลการทดลองสรุปได้ว่าตะไคร้บ้านสามารถใช้เป็นสมุนไพรทดแทนตะไคร้หอมในตำรับยาตรีผลธาตุได้ แต่สารสกัดตำรับทั้งสองชนิดไม่คงตัวจึงควรเก็บรักษาที่อุณหภูมิต่ำเพื่อช่วยคงสภาพของสารสกัดก่อนนำไปพัฒนา