การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างยุทธศาสตร์การบริหารคุณภาพโดยรวมกับคุณลักษณะขององค์กร

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้ เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างยุทธศาสตร์การบริหารคุณภาพโดยรวม (Total Quality Management: TQM) กับ ลักษณะขององค์กร (ได้แก่ ขนาดขององค์กรหรือจำนวนพนักงาน และ กิจกรรมส่งเสริมการประยุกต์ใช้ TQM) สำหรับอุตสาหกรรมการผลิตในประเทศไทย โดยมีขอบเขตการศึกษาที่ครอบคลุม 7 กิจกรรมพื้นฐานการบริหารคุณภาพโดยรวม ได้แก่ ภาวะผู้นำ กระบวนการวางแผน การมุ่งเน้นลูกค้า การวิเคราะห์ข้อมูล การจัดการบุคลากร การจัดการกระบวนการ และ การบริหารผู้ส่งมอบ โดยข้อมูลที่ได้รับจากแบบสำรวจจำนวน 231 ชุด (คิดเป็นร้อยละ 39.90) เมื่อถูกนำมาวิเคราะห์โดยอาศัยเทคนิคทางสถิติเชิงอนุมานได้แก่ การวิเคราะห์ค่าความเชื่อถือได้ของปัจจัย การวิเคราะห์เพื่อยืนยันการจัดกลุ่มปัจจัย และการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรสองตัว (t-test) แสดงให้เห็นว่า ขนาดขององค์กรไม่มีผลต่อระดับการประยุกต์ใช้กิจกรรมทั้ง 7 กิจกรรมของการบริหารคุณภาพโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.05) ในขณะที่องค์กรซึ่งมีการส่งเสริมกิจกรรม TQM อย่างเป็นทางการจะมีระดับของการประยุกต์ใช้กิจกรรมดังกล่าว รวมทั้งความสามารถด้านการสร้างนวัตกรรม ของผลิตภัณฑ์และกระบวนการสูงกว่า องค์กรที่ไม่ได้มีกิจกรรมการประยุกต์ใช้ TQM (อย่างเป็นทางการ) อย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ผลการวิจัยที่ได้ยังชี้ให้เห็นว่า ผู้ประกอบการควรมุ่งเน้นไปที่การสร้างนวัตกรรมของผลิตภัณฑ์เป็นสำคัญ รวมถึงใช้เป็นข้อมูลสะท้อนให้เห็นว่า กิจกรรมการบริหารคุณภาพโดยรวม จำเป็นที่จะต้องได้รับการสนับสนุนอย่างเป็นทางการ และกำหนดเป็นหนึ่งในนโยบายหลักขององค์กร เพื่อนำไปสู่การเพิ่มประสิทธิภาพดำเนินงาน ทั้งการสร้างนวัตกรรมของผลิตภัณฑ์และกระบวนการ นอกจากนี้ผลการวิเคราะห์สหสัมพันธ์ของกลุ่มตัวแปรยังแสดงให้เห็นว่า ยุทธศาสตร์การบริหารคุณภาพโดยรวม ควรที่จะต้องนำไปปฏิบัติพร้อมกันในลักษณะของกลุ่มกิจกรรม จึงจะส่งผลต่อประสิทธิภาพการดำเนินงานขององค์กรอย่างเป็นรูปธรรม