การศึกษาและวิเคราะห์สาเหตุและแนวทางการป้องกันอัคคีภัยในโรงงานผลิตเม็ดพลาสติกรีไซเคิลด้วยการวิเคราะห์ว้อทอิฟ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ก่อให้เกิดอัคคีภัยและประเมินระดับความเสี่ยงในโรงงานผลิตเม็ดพลาสติกรีไซเคิล จากเหตุการณ์ที่เคยเกิดบ่อยครั้งและแต่ละครั้งก่อให้เกิดความเสียหายรุนแรงจึงมีความจำเป็นต้องดำเนินการศึกษางานวิจัยโดยประยุกต์ใช้เทคนิคการวิเคราะห์ว้อทอิฟ (What If Analysis) เนื่องจากเป็นวิธีการวิเคราะห์เชิงคุณภาพที่ยืดหยุ่น สามารถชี้บ่งอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้แม้ยังไม่เคยเกิดเหตุการณ์จริง และช่วยในการจัดลำดับความเสี่ยงของเหตุการณ์ โดยจัดทำกรอบการประเมินความเสี่ยงเชิงระบบ งานวิจัยได้รวบรวมข้อมูลจากเอกสารวิชาการ รายงานเหตุการณ์อัคคีภัยจริง สถิติหน่วยงานรัฐ และการสำรวจในโรงงานกรณีศึกษา ผลการวิเคราะห์พบปัจจัยเสี่ยงสำคัญ 6 ประเด็น ได้แก่ เครื่องจักรเสื่อมสภาพและขาดการบำรุงรักษา ข้อบกพร่องจากการปฏิบัติงานของพนักงาน การจัดเก็บวัสดุไวไฟไม่ปลอดภัย การขาดมาตรฐานและคู่มือการปฏิบัติงาน การติดตั้งอุปกรณ์ไฟฟ้าไม่ได้มาตรฐาน และการขาดความพร้อมด้านอุปกรณ์ดับเพลิงและการซ้อมแผนฉุกเฉิน จากการนำเทคนิคการวิเคราะห์ว้อทอิฟไปประเมินความเสี่ยงในกระบวนการผลิตเม็ดพลาสติกรีไซเคิลของโรงงานกรณีศึกษาแห่งหนึ่ง ที่มีจำนวนเหตุการณ์ทั้งหมด 26 เหตุการณ์ จาก 21 ขั้นตอนการผลิตพบว่า มีเหตุการณ์ที่มีระดับความเสี่ยงระดับ 4 (ยอมรับไม่ได้) จำนวน 2 เหตุการณ์ (คิดเป็นร้อยละ 7.69) ซึ่งทั้งหมดอยู่ในขั้นตอนการหลอม ขณะที่มีเหตุการณ์ที่มีระดับความเสี่ยงระดับ 3 (ความเสี่ยงสูง) จำนวน 11 เหตุการณ์ (คิดเป็นร้อยละ 42.31) ซึ่งอยู่ในขั้นตอนการบด การล้างความเร็วสูง การรีดน้ำ การเป่าลมร้อน การจัดเก็บพลาสติก และบางส่วนของขั้นตอนการหลอม และมีเหตุการณ์จำนวน 13 เหตุการณ์ (คิดเป็นร้อยละ 50.00) อยู่ในระดับความเสี่ยงระดับ 2 (ยอมรับได้) ซึ่งอยู่ในขั้นตอนการป้อน การคัดแยก การลำเลียง การล้างทั่วไป การตัดเม็ด และการอบแห้ง ผลการประเมินความเสี่ยงที่ได้นี้สามารถนำไปจัดทำแผนบริหารจัดการความเสี่ยงของโรงงานดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ผลลัพธ์ของงานวิจัยนี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการประเมินความเสี่ยงด้านอัคคีภัยอย่างเป็นระบบสำหรับโรงงานผลิตเม็ดพลาสติกรีไซเคิล รวมถึงสามารถประยุกต์ใช้กับอุตสาหกรรมที่มีกระบวนการคล้ายคลึงกัน