การแปรผันตามช่วงเวลาระหว่างวันและสัณฐานของฝุ่น PM2.5 ช่วงวิกฤตหมอกควัน ในอำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์

อนุวัตน์ แสงอ่อน

ผู้แต่ง

อนุวัตน์ แสงอ่อน คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์

คำสำคัญ:

ฝุ่น PM2.5 , การแปรผันตามช่วงเวลาระหว่างวัน , สัณฐานวิทยาของฝุ่น PM2.5 , การเผาไหม้ชีวมวล

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการแปรผันตามช่วงเวลาระหว่างวันและสัณฐานของฝุ่น PM2.5
ช่วงวิกฤตหมอกควัน ในอำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ โดยการวิเคราะห์ข้อมูลปริมาณฝุ่น PM2.5 และข้อมูลอุตุนิยมวิทยาจากฐานข้อมูลกรมควบคุมมลพิษและเว็บไซต์ Meteostat ช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน 2568 และเก็บตัวอย่างฝุ่น PM2.5 ในช่วงเวลาเดียวกันมาตรวจวิเคราะห์สัณฐานและองค์ประกอบธาตุด้วย
กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบส่องกราด พบว่า ปริมาณฝุ่น PM2.5 มีการแปรผันตามช่วงเวลาระหว่างวัน
ที่สอดคล้องกับพฤติกรรมการเผาเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรและการจราจรหนาแน่นในชั่วโมงเร่งด่วน
การวิเคราะห์ความสัมพันธ์กับข้อมูลอุตุนิยมวิทยาบ่งชี้ว่าเสถียรภาพของบรรยากาศมีอิทธิพลต่อการสะสมและกระจายตัวของฝุ่น PM2.5 การศึกษาสัณฐานวิทยาและองค์ประกอบธาตุ แสดงให้เห็นว่าที่มาของฝุ่น PM2.5 ได้แก่ การเผาไหม้ชีวมวลและเชื้อเพลิงฟอสซิล รวมถึงฝุ่นที่ถูกพัดพามาจากนอกพื้นที่ และพบโลหะหนักที่ทำให้เกิดความเสี่ยงโรคมะเร็งในฝุ่น PM2.5 สองชนิด คือ ปรอทและโครเมียม

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมมลพิษ. (ม.ป.ป.). ข้อมูลย้อนหลังรายเดือน. Air4Thai. http://air4thai.pcd.go.th/webV3/#/History/

กองนโยบายและแผนการใช้ที่ดิน. (ม.ป.ป.). พื้นที่เขตเกษตรกรรมประเทศไทย. https://webapp.ldd.go.th/lpd/agri_zone_th.php

ชื่นกมล สุทธา, จินดารัตน์ ปริโยธร, จิตลดา ภู่พิจิตร, ฐิตินันท์ อุตทะวงศ์, สรณรัชต์ กองแก้ว, ภาคภูมิ ชูมณี,

สุรัตน์ บัวเลิศ, และธัญภัสสร์ ทองเย็น. (2564). การประเมินศักยภาพการเป็นแกนกลั่นตัวของฝนของ

ฝุ่นละอองขนาดเล็กในบริเวณพื้นที่เขตเมือง กรุงเทพมหานคร. ใน พิเชษฐ อนุรักษ์อุดม (บรรณาธิการ) การประชุมวิชาการครั้งที่ 18 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน (หน้า 2220-2229). นครปฐม: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เรื่อง กำหนดมาตรฐานคุณภาพอากาศในบรรยากาศโดยทั่วไป. (2569, 21 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา, 143 (ตอนพิเศษ 20 ง), 20-24.

ประเสริฐ สุเมธวานิชย์. (2567). ปัจจัยด้านสภาพภูมิอากาศและจุดความร้อนส่งผลต่อปริมาณฝุ่น PM2.5 ในจังหวัดลำปาง. วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้, 15(1), 53-63.

Adachi, K., Dibb, J. E., Scheuer, E., Katich, J. M., Schwarz, J. P., Perring, A. E., Mediavilla, B., Guo, H., Campuzano-Jost, P., Jimenez, J. L., Crawford, J., Soja, A. J., Oshima, N., Kajino, M., Kinase, T., Kleinman, L., Sedlacek III, A. J., Yokelson, R. J., & Buseck, P. R. (2022). Fine ash-bearing particles as a major aerosol component in biomass burning smoke, Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 127, e2021JD035657. https://doi.org/10.1029/2021JD035657

Bran, S.H., Macatangay, R., Chotamonsak, C., Chantara, S., & Surapipith, V. (2024). Understanding the seasonal dynamics of surface PM2. 5 mass distribution and source contributions over Thailand. Atmospheric Environment, 331, 120613. https://doi.org/10.1016/j.atmosenv.2024.120613

Bridhikitti, A., Kumsawat, C., Phitakpinyo, N., Sontisaka, S., Naksaro, R., Sawangproh, W., & Veeravinantanakul, A. (2024). Analyzing morphology and composition of coarse aerosol Particles in Bangkok, Thailand: Implications to sources and impacts of aged aerosols on ecosystem health and climate dynamics. Earth System and Environment, 8, 1371–1386. https://doi.org/10.1007/s41748-024-00515-9

Cholianawati, N., Sinatra, T., Nugroho, G.A., Agustian Permadi, D., Indrawati, A., Halimurrahman, Kallista, M., Romadhon, M.S., Ma’ruf, I.F., Yudhatama, D., Madethen, T.A.P., & Awaludin, A. (2024). Diurnal and daily variations of PM2.5 and its multiple-wavelet coherence with meteorological variables in Indonesia. Aerosol and Air Quality Research, 24(3), 230158. https://doi.org/10.4209/aaqr.230158

da Silva, L. F. M., Felix, C.S.A., Nascimento, M.M., de Andrade, J. B., Canela, M.C., de Almeida, C. M. S., Silveira, C.S., da Silva Carreira, R., & Gioda A. (2024). Characterization of mercury in atmospheric particulate matter in the state of Rio de Janeiro, Brazil. Environmental Science Atmospheres, 4(8), 872-878. https://doi.org/10.1039/d4ea00044g

Dobson, R., Siddiqi, K., Ferdous, T., Huque, R., Lesosky, M., Balmes, J. & Semple, S. (2021). Diurnal variability of fine-particulate pollution concentrations: Data from 14 low- and middle-income countries. The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, 25(3), 206-215. https://doi.org/10.5588/ijtld.20.0704

Fatima, S., Mishra, S. K., Ahlawat, A., & Dimri, A. P. (2022). Physico-chemical properties and deposition potential of PM2.5 during severe smog event in Delhi, India. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(22), 15387. https://doi.org/10.3390/ijerph192215387

Girotti, C., Fernando Kowalski, L., Silva, T., Correia, E., Shimomura, A.R.P., Akira Kurokawa, F., & Lopes, A. (2025). Air pollution dynamics: The role of meteorological factors in PM10 concentration patterns across urban areas. City and Environment Interaction, 25, 100184. https://doi.org/10.1016/j.cacint.2024.100184

Irei, S., Kameyama, S., Shimazaki, H., Sakuma, A., & Yonemura, S. (2023). Mercury emission from prescribed open grassland burning in the Aso region, Japan. In M. A. Iqbal (Ed.), Grasslands - Conservation and Development. IntechOpen. https://doi.org/10.5772/intechopen.113293

Kawichai, S., Bootdee, S., Sillapapiromsuk, S., & Janta, R. (2022). Epidemiological study on health risk assessment of exposure to PM2.5-bound toxic metals in the industrial metropolitan of Rayong, Thailand. Sustainability, 14(22), 15368. https://doi.org/10.3390/su142215368

Meteostat. (n.d.). The Weather's Record Keeper. https://meteostat.net/en/

Morantes, G., González, J.C. & Rincón, G. (2021). Characterisation of particulate matter and identification of emission sources in Greater Caracas, Venezuela. Air Quality Atmosphere and Health, 14, 1989–2014. https://doi.org/10.1007/s11869-021-01070-2

Pataranawat, P., Parkpian, P., Polprasert, C., Delaune, R. D., & Jugsujinda, A. (2007). Mercury emission and distribution: Potential environmental risks at a small-scale gold mining operation, Phichit Province, Thailand. Journal of Environmental Science and Health, Part A, 42(8), 1081–1093. https://doi.org/10.1080/10934520701418573

Phairuang, W., Chetiyanukornkul, T., Suriyawong, P., Ho, S., Paluang, P., Furuuchi, M., Amin, M., & Hata, M. (2024). Daytime-nighttime variations in the concentration of PM0.1 carbonaceous particles during a biomass fire episode in Chiang Mai, Thailand. Particuology, 87, 316–324. https://doi.org/10.1016/j.partic.2023.09.013

Ponsawansong, P., Prapamontol, T., Rerkasem, K., Chantara, S., Tantrakarnapa, K., Kawichai, S., Li, G., Fang, C., Pan, X., & Zhang, Y. (2023). Sources of PM2.5 oxidative potential during haze and non-haze seasons in Chiang Mai, Thailand. Aerosol Air Quality Research, 23(10), 230030. https://doi.org/10.4209/aaqr.230030

Sangkham, S., Phairuang, W., Sherchan, S.P., Pansakun, N., Munkong, N., Sarndhong, K., Islam, M.A., & Sakunkoo, P. (2024). An update on adverse health effects from exposure to PM2.5. Environmental Advances, 18, 100603. https://doi.org/10.1016/j.envadv.2024.100603

Sillberg, C. V., Rungratanaubon, T., Bualert, S., Choomanee, P., & Chueytawarit, O. (2021). An approach of statistical analysis and interpretation on PM2.5 concentration with meteorological factors and temperature effects in Bangkok area. International Journal of Science and Innovative Technology, 4(1), 50-58. https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/IJSIT/article/view/244618/166458

Sirinara, P., Chuersuwan, N., Pongkiatkul, P., Chanpiwat, P., & Jiamjarasrangsi, W. (2024). Quantifying the noncarcinogenic and carcinogenic risks resulting from the inhalation of PM2.5-bound metals: A multicity analysis and implications for public health. Ecotoxicology and Environmental Safety, 286, 117198. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2024.117198

Skalny, A. V., Aschner, M., Sekacheva, M. I., Santamaria, A., Barbosa, F., Ferrer, B., Aaseth, J., Paoliello, M. M., Rocha, J. B., & Tinkov, A. A. (2022). Mercury and cancer: Where are we now after two decades of research? Food and Chemical Toxicology, 164, 113001. https://doi.org/10.1016/j.fct.2022.113001

Stein, A. F., Draxler, R. R., Rolph, G. D., Stunder, B. J. B., Cohen, M. D., Ngan, F. & Stein, A. (2015). NOAA's HYSPLIT atmospheric transport and dispersion modeling system. Bulletin of the American Meteorological Society, 96(12), 2059–2077. https://doi.org/10.1175/BAMS-D-14-00110.1

Su, L., Yuan, Z., Fung, J. C. H., & Lau, A. K. H. (2015). A comparison of HYSPLIT backward trajectories generated from two GDAS datasets. Science of the Total Environment, 506–507, 527–537. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2014.11.072

Supasri, T., Gheewala, S.H., Macatangay, R., Chakpor, A., & Sedpho, S. (2023). Association between ambient air particulate matter and human health impacts in northern Thailand. Scientific Report, 13, 12753. https://doi.org/10.1038/s41598-023-39930-9

Valavanidis, A., Fiotakis, K., & Vlachogianni, T. (2008). Airborne particulate matter and human health: Toxicological assessment and importance of size and composition of particles for oxidative damage and carcinogenic mechanisms. Journal of Environmental Science and Health, Part C, 26(4), 339–362. https://doi.org/10.1080/10590500802494538

Vongruang, P., Suppoung, K., Kirtsaeng, S., Prueksakorn, K., Thao, P.T.B., & Pimonsree, S. (2024). Development of meteorological criteria for classifying PM2.5 risk in a coastal industrial province in Thailand. Aerosol and Air Quality Research, 24(10), 230321. https://doi.org/10.4209/aaqr.230321

World Health Organization. (2017). Mercury and Health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mercury-and-health

Zender-Świercz, E., Galiszewska, B., Telejko, M., & Starzomska, M. (2024). The effect of temperature and humidity of air on the concentration of particulate matter - PM2.5 and PM10. Atmospheric Research, 312, 107733. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2024.107733