Effects of Palm Kernel Cake on Growth, Yield, and Bioactivity of Split-Gill Mushroom (Schizophyllum commune Fr.)

Chatchai  Sangpud; Thirarat  Kaewchamnong; Sujaree  Kaewkong

ผู้แต่ง

Chatchai Sangpud Faculty of Science and Technology, Nakhon Si Thammarat Rajabhat University, Nakhon Si Thammarat 80280, Thailand
Thirarat Kaewchamnong Faculty of Science and Technology, Nakhon Si Thammarat Rajabhat University, Nakhon Si Thammarat 80280, Thailand
Sujaree Kaewkong Faculty of Science and Technology, Nakhon Si Thammarat Rajabhat University, Nakhon Si Thammarat 80280, Thailand

คำสำคัญ:

เห็ดแครง, กากเมล็ดในปาล์มน้ำมัน, ผลผลิต, สารฟีนอลิก, ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ

บทคัดย่อ

การเพาะเลี้ยงเห็ดแครง (Schizophyllum commune Fr.) มีความสำคัญทั้งด้านอาหารและสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ อย่างไรก็ตาม การใช้รำข้าวเป็นวัสดุเสริมมีต้นทุนสูงและมีข้อจำกัดด้านความยั่งยืน ดังนั้น กากเนื้อเมล็ดในปาล์มน้ำมัน (palm kernel cake; PKC หรือ palm kernel meal; PKM) ซึ่งเป็นวัสดุเหลือหรือผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมหีบปาล์มน้ำมันที่มีปริมาณมากในภาคใต้ของประเทศไทย จึงเป็นทางเลือกที่มีศักยภาพ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของการใช้ PKC ในสัดส่วนที่แตกต่างกันต่อการเจริญเติบโต ผลผลิต และคุณภาพเชิงหน้าที่ของเห็ดแครง โดยวางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (CRD) จำนวน 5 สูตร ได้แก่ RB/S 50:100 (ชุดควบคุม), PKC/S 60:90, PKC/S 70:80, PKC/S 80:70 และ PKC/S 90:60 ใช้ขี้เลื่อยไม้ยางพาราเป็นวัสดุหลัก และประเมินอัตราการเจริญของเส้นใย ผลผลิตดอกเห็ด ร้อยละประสิทธิภาพทางชีวภาพ (BE%) ความขาว ปริมาณโปรตีน ปริมาณสารฟีนอลิกรวม และฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ผลการศึกษาพบว่า การเพิ่มสัดส่วน PKC ส่งผลให้อัตราการเจริญของเส้นใยเห็ดและผลผลิตเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยสูตร PKC/S 90:60 ให้ผลผลิตสูงสุด (144.5 กรัม/ถุง) และค่าร้อยละ BE สูงสุด (24.08%) ขณะที่ค่าความขาวและปริมาณโปรตีนไม่แตกต่างจากชุดควบคุม (p>0.05) นอกจากนี้ ปริมาณสารฟีนอลิกรวมเพิ่มขึ้นสูงสุดที่ 672 mg GAE/100 g และฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระมีแนวโน้มดีขึ้นในสูตรที่มี PKC สูง ดังนั้น PKC สามารถใช้ทดแทนรำข้าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยช่วยเพิ่มทั้งผลผลิตและคุณภาพเชิงหน้าที่ของเห็ดแครง ซึ่งสูตร PKC/S 80:70 และ 90:60 เป็นสูตรที่เหมาะสมที่สุด และการใช้ PKC ยังเป็นแนวทางที่ยั่งยืนและคุ้มค่า สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในระดับฟาร์มและอุตสาหกรรมเพื่อเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรและลดต้นทุนการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

Albina, T., Kaur, J., & Bhadariya, V. (2023). Schizophyllum commune: A promising functional ingredient for food and medicine. Journal of Food Chemistry & Nanotechnology, 9(S1), S204–S210. https://doi.org/10.17756/jfcn.2023-s1-026

Alimon, A. R. (2004). The nutritive value of palm kernel cake for animal feed. Palm Oil Developments, 40, 12–14. https://palmoilis.mpob.gov.my/publications/POD/pod40-alimon.pdf

AOAC. (2023). Official Methods of Analysis of AOAC INTERNATIONAL (22nd ed.; G. W. Latimer, Jr., Ed.). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/9780197610145.001.0001

Aubrey, M. L. L., Chin, C. F. S., Seelan, J. S. S., Chye, F. Y., Lee, H.H., & Rakib, M. R. M. (2022). Conversion of oil palm by products into value added products through oyster mushroom (Pleurotus ostreatus) cultivation. Horticulturae, 8(11), 1040. https://doi.org/10.3390/horticulturae8111040

Azieana, J., Zainon, M. N., Noriham, A., & Rohana, M. N. (2017). Total phenolic and flavonoid content and antioxidant activities of ten Malaysian wild mushrooms. Open Access Library Journal, 4, e3987. https://doi.org/10.4236/oalib.1103987

Boonthatui, Y., Chongsuwat, R., & Kittisakulnam, S. (2021). Production of antioxidant bioactive compounds during mycelium growth of Schizophyllum commune on different cereal media. Chiang Mai University Journal of Natural Sciences, 20(2), e2021032. https://doi.org/10.12982/CMUJNS.2021.032

Chutimanukul, P., Sukdee, S., Boonmee, K., Thepsilvisut, O., Prajuabjinda, O., Saesiw, U., Sriumpai, P., & Ehara, H. (2025). Optimizing growth and bioactive compound production in split gill mushroom (Schizophyllum commune) using methyl jasmonate. Resources, 14(1), 3. https://doi.org/10.3390/resources14010003

Dasanayaka, D. S., & Wijeyaratne, L. R. (2017). Cultivation of Schizophyllum commune mushroom on different wood substrates. Journal of Tropical Forestry and Environment, 7(1), 21 30. https://doi.org/10.31357/jtfe.v7i1.3023

Dasgupta, D., Basu, P., Paul, A., & Acharya, K. (2025). Schizophyllum commune, an underrated edible and medicinal mushroom: Farm to industry. Studies in Fungi, 10: e004. https://doi.org/10.48130/sif-0025-0003

Heuzé, V., Tran, G., Sauvant, D., Noblet, J., Renaudeau, D., Bastianelli, D., & Lebas, F. (2024). Palm kernel meal. Feedipedia. https://www.feedipedia.org/node/43

Kerketta, V., Shukla, C.S., & Singh, H.K. (2024). Impact of different substrates on growth and yield of Schizophyllum commune Fr. Asian Research Journal of Agriculture, 17(2), 89–95. https://journalarja.com/index.php/ARJA/article/view/425/847

Kumar, Y., & Xu, B. (2025). Bioactive compounds, health benefits, and practical applications of edible mushroom Schizophyllum commune Fr.: A decade-long critical review. Food Chemistry, 492(Pt 3), 145583. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2025.145583

Michalska, A., Sierocka, M., Drzewiecka, B., & Świeca, M. (2025). Antioxidant and anti inflammatory properties of mushroom based food additives and food fortified with them: Current status and future perspectives. Antioxidants, 14(5), 519. https://doi.org/10.3390/antiox14050519

Mohd-Firdaus, O., Rohaya, M.H., Miskandar, M.S., & Astimar, A.A. (2022). Nutrient enhancement of palm kernel cake via solid state fermentation by locally isolated Rhizopus oryzae ME01. Journal of Oil Palm Research, 34(1), 92 103. https://doi.org/10.21894/jopr.2021.0022

Onsrisawat, P., Rodthong, S., Yahuafai, J., & Urairong, H. (2022). Hepatoprotective and antioxidant properties of Schizophyllum commune fruiting body. Journal of Current Science and Technology, 12 (3), 615-628. https://doi.org/10.14456/jcst.2022.47

Ramin, M., Alimon, A. R., & Ivan, M. (2010). Effects of fungal treatment on the in vitro digestion of palm kernel cake. Livestock Research for Rural Development, 22(4). http://www.lrrd.org/lrrd22/4/rami22082.htm

Sornprasert, R., & Aroonsrimorakot, S. (2014). Cultivation of Hed Krang (Schizophyllum commune) supplemented with Ya Faek Lum (Vetiveria zizanioides) leaves in para rubber sawdust substrate. Journal of Science and Technology, 22(6, Special Issue), 838–847. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/tstj/article/view/22434/19210

Sukaryana, Y., Atmomarsono, U., Yunianto, V. D., & Supriyatna, E. (2010). Bioconversions of palm kernel cake and rice bran mixtures by Trichoderma viride toward nutritional contents. International Journal of Science and Engineering, 1(2), 27–32. https://ejournal.undip.ac.id/index.php/ijse/article/view/1229/1023