การป้องกันโรคกระดูกพรุนของผู้สูงอายุ โดยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านของไทยแบบมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลหายโศก อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การวิจัยมีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาภาวะเสี่ยงโรคกระดูกพรุน และผลการทดลองใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านในการป้องกันโรคกระดูกพรุนของผู้สูงอายุ โดยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านของไทย กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุอาศัยอยู่ในชุมชนตำบลหายโศก อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ การศึกษาแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ใช้วิธีการเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามในผู้สูงอายุ จำนวน 280 คน ระยะที่ 2 การดำเนินโครงการการป้องกันโรคกระดูกพรุนโดยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้าน 4 ด้าน  คือ ด้านอาหาร  ด้านสมุนไพร ด้านการออกกำลังกาย และด้านนวดแผนไทย ในกลุ่มทดลอง จำนวน 45 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา  และ สถิติ Paired t-Test   

ผลการศึกษาพบว่า  ระยะที่ 1 ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 71.43 อายุมากกว่า 65 ปี ร้อยละ 58.57 มีโรคประจำตัวร้อยละ 61.79 โดยเป็นโรคความดันมากที่สุด ร้อยละ 20.81 ค่าดัชนีมวลกายเฉลี่ย 22.98 เมื่อย่างเข้าสู่อายุ     60 ปี เคยมีฟันหลุดเอง ร้อยละ 53.57 และมีประวัติหกล้ม (6 เดือนที่ผ่านมา) ร้อยละ 28.21 ด้านการรับรู้ภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรคกระดูกพรุนของผู้สูงอายุพบว่า ตนเองมีภาวะเสี่ยงต่อการเกิดโรคกระดูกพรุน เห็นด้วยร้อยละ 60.71 และ ผู้ที่เป็นโรคกระดูกพรุนจะมีอาการปวดกระดูกเรื้อรัง  เห็นด้วยร้อยละ 68.21 ด้านพฤติกรรมการป้องกันโรคกระดูกพรุนของผู้สูงอายุ คือ การจัดของภายในบ้านเป็นระเบียบเรียบร้อย ไม่เกะกะขวางทางเดิน และมีการตรวจสอบแสงสว่างให้เพียงพอ มีการปฏิบัติบ่อยครั้ง (4-6 วัน/สัปดาห์) ร้อยละ 50.71 ด้านความรู้เกี่ยวกับโรคกระดูกพรุน พบว่า ตอบถูกมากที่สุดในข้อที่ว่าอาการของโรคกระดูกพรุนคือ ปวดกระดูก ปวดตามข้อ อาจปวดขาหรือปวดหลัง ร้อยละ 87.86 ระยะที่ 2 ผู้สูงอายุในกลุ่มทดลองเป็นเพศหญิง ร้อยละ 77.78 อายุเฉลี่ย 69 ปี ซึ่งมีค่าความหนาแน่นของกระดูก (Bone Mineral Density) โดยดูจากค่า           T- score  พบว่าก่อนเข้าร่วมโครงการ T- score  คือ -2.56 + 0.95 (ภาวะกระดูกพรุน) หลังเข้าร่วมโครงการค่า T- score  คือ -2.66 + 1.01 (ภาวะกระดูกพรุน) ซึ่งไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-valve = 0.50) แต่พบว่า จำนวนร้อยละของผู้สูงอายุที่มีภาวะกระดูกพรุน (T-score ≤ -2.5) มีจำนวนลดลง (ก่อนเข้าโครงการ ร้อยละ 53.33 หลังเข้าโครงการ ร้อยละ 48.89) ด้านความรู้เกี่ยวกับโรคกระดูกพรุน พบว่าหลังเข้าโครงการ มีคะแนนเพิ่มขึ้น แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ       การประเมินความพึงพอใจต่อการจัดโครงการมีข้อเสนอแนะ คืออยากให้มาเป็นประจำ และอยากให้โครงการนี้จัดไปเรื่อยๆ เพราะเป็นโครงการที่ดีได้ความรู้เกี่ยวกับโรคกระดูกพรุน