ความหลากหลายและการใช้ประโยชน์จากพืชในป่าชุมชนบ้านโคกสี อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
ความหลากชนิด, การใช้ประโยชน์, ป่าชุมชน, ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกรานบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความหลากชนิดของพรรณไม้และการใช้ประโยชน์จากพืชในป่าชุมชนบ้านโคกสี ตำบลหนองปลิง อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ตั้งแต่เดือนระหว่างเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2560 ถึง พฤษภาคม พ.ศ. 2561 พบพืชในป่าชุมชน 92 ชนิด 81 สกุล 44 วงศ์ วงศ์ที่พบสมาชิกมากที่สุด คือ วงศ์เข็ม (Rubiaceae) 9 ชนิด (ร้อยละ 9.8) และวงศ์ถั่ว (Fabaceae) 7 ชนิด (ร้อยละ 7.6) พืชที่สำรวจพบมีการใช้ประโยชน์พืชตามภูมิปัญญาท้องถิ่น 5 ประเภท ได้แก่ พืชสมุนไพร 44 ชนิด (ร้อยละ 47.31) โดยรากเป็นส่วนของพืชที่ถูกใช้มากที่สุด 20 ชนิด (ร้อยละ 35.09) พืชอาหาร 23 ชนิด (ร้อยละ 24.73) พืชอาหารที่สำคัญมากที่สุด คือ ติ้วขาว (Cratoxylum formosum subsp. formosum) และอีลอก (Amorphophallus brevispathus) พืชเชื้อเพลิง 6 ชนิด (ร้อยละ 6.45) พืชสีย้อม 2 ชนิด (ร้อยละ 2.15) และพืชที่เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมตามความเชื่อ 2 ชนิด (ร้อยละ 2.15)
เอกสารอ้างอิง
ก่องกานดา ชยามฤต. (2545). คู่มือการจำแนกพรรณไม้ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: บริษัทประชาชนจำกัด.
คมกริช วงศ์ภาคำ อุษา กลิ่นหอม สุทธิรา ขุมกระโทก และถวิล ชนะบุญ. (2549). ความหลากหลายของพรรณไม้และชนิดพรรณไม้เด่นในป่าวัฒธนธรรม อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม. วารสาร-วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 25(3), 13-24.
เทียมหทัย ชูพันธุ์. (2550). ความหลากชนิดของพรรณพืชและพฤกษศาสตร์พื้นบ้านของป่าโคกไร่ อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 26(2), 150-157.
พิมพ์วดี พรพงศ์รุ่งเรือง. (2555). พืชวงศ์ทานตะวันในประเทศไทยกับการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ. วารสารพฤกษศาสตร์ไทย, 4(1), 25-46.
วรชาติ โตแก้ว, วีรนุช วอนเก่าน้อย และณภาภัช ไชยน้ำอ้อม. (2555). ความหลากหลายและการใช้ประโยชน์จากพืชในป่าชุมชนดอนชาด อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. ใน: รายงานการประชุมวิชาการการวิทยาศาสตร์วิจัย ครั้งที่ 4 (หน้า 271-275). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยมหาวิทยาลัยนเรศวร.
วรชาติ โตแก้ว ปิยะ โมคมุล ถวิล แสนตรง วีรนุช วอนเก่าน้อย และกรรณิการ์ ทองดอนเปรียง. (2556). ความหลากชนิดของพรรณไม้ เห็ด และการใช้ประโยชน์ป่าชุมชนบ้านโพนทอง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารพฤกษศาสตร์ไทย, 5(2), 83-98.
สมหญิง บู่แก้ว เพ็ญแข ธรรมเสนานุภาพ และธวัตชัย ธานี. (2552). ความหลากชนิดของพรรณไม้และการใช้ประโยชน์ผลผลิตจากป่าในชุมชนโคกใหญ่ อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ, 7(1), 36-50.
ส่วนพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิชาการป่าไม้ กรมป่าไม้. (2557). ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557). กรุงเทพฯ: บริษัทประชาชนจำกัด.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2552). มาตรการป้องกัน ควบคุม และกำจัดชนิดพันธุ์ต่างถิ่น. กรุงเทพฯ: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
สำนักจัดการป่าชุมชน กรมป่าไม้. (2558). คู่มือการปฏิบัติงานตามแนวทางการจัดทำโครงการป่าชุมชนของกรมป่าไม้. นนทบุรี: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมป่าไม้. (2563). เนื้อที่ป่าไม้ของประเทศไทย แยกรายจังหวัด ปี พ.ศ. 2551–2561. เข้าถึงได้จาก http://forestinfo.forest.go.th/Content.aspx? id=80
