การวิเคราะห์จุดเสี่ยงอันตรายและแนวทางปรับปรุงด้านวิศวกรรมจราจรในพื้นที่กึ่งเมือง-กึ่งชนบท: กรณีศึกษาตำบลพลายชุมพล จังหวัดพิษณุโลก
คำสำคัญ:
อุบัติเหตุทางถนน, จุดเสี่ยงอันตราย, การตรวจสอบความปลอดภัยทางถนน, มาตรการต้นทุนต่ำ, พื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบทบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถิติการเกิดอุบัติเหตุทางถนน ระบุตำแหน่งจุดเสี่ยงอันตราย และวิเคราะห์ปัจจัยด้านวิศวกรรมจราจรที่เกี่ยวข้องกับการเกิดอุบัติเหตุในพื้นที่ตำบลพลายชุมพล อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก โดยใช้ข้อมูลอุบัติเหตุทางถนนย้อนหลัง 3 ปี (พ.ศ. 2566–2568) จากศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุเพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนน (ThaiRSC) ร่วมกับการสำรวจภาคสนามและการตรวจสอบความปลอดภัยทางถนน (Road Safety Audit: RSA) ผลการศึกษาพบว่า ตลอดช่วงเวลาที่ศึกษามีผู้ได้รับบาดเจ็บรวม 357 คน และผู้เสียชีวิตรวม 4 คน สามารถระบุจุดเสี่ยงอันตรายสำคัญที่ต้องได้รับการแก้ไขจำนวน 6 จุด คิดเป็นอุบัติเหตุสะสมรวม 90 ครั้ง โดยเกิดบนทางหลวงหมายเลข 12 มากที่สุด จำนวน 61 ครั้ง คิดเป็นร้อยละ 67.8 ของอุบัติเหตุทั้งหมดในจุดเสี่ยง ผลการตรวจสอบความปลอดภัยทางถนนพบปัจจัยเสี่ยงสำคัญ ได้แก่ ระยะการมองเห็นปลอดภัยไม่เพียงพอ ป้ายจราจรชำรุด เครื่องหมายจราจรบนผิวทางไม่ชัดเจน และระบบไฟฟ้าแสงสว่างไม่ครอบคลุม ซึ่งส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยของผู้ใช้ทางอย่างยิ่งบริเวณทางเชื่อม ทางแยก และจุดกลับรถ ผู้วิจัยจึงเสนอแนะแนวทางปรับปรุงด้านวิศวกรรมจราจรด้วยมาตรการต้นทุนต่ำ ได้แก่ การปรับปรุงระยะการมองเห็นและทัศนวิสัยบริเวณทางแยก การตีเส้นชะลอความเร็ว การจัดช่องจราจร และการติดตั้งสัญญาณไฟเตือนกระพริบ ซึ่งข้อเสนอแนะเหล่านี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการตรวจสอบและบริหารจัดการความปลอดภัยทางถนนในพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบทที่มีลักษณะบริบทใกล้เคียงกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
เจษฎา คำผอง. (2559). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความเร็วของยานพาหนะกับสภาพกายภาพของถนนและความรุนแรงของอุบัติเหตุ. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ขอนแก่น.
ชัยเทพ สาครวิเศษ. (2559). แนวทางการปรับปรุงความปลอดภัยทางถนน กรณีศึกษาแยกสวนหย่อมธรรมนูญวิถีเทศบาลนครหาดใหญ่. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, สงขลา.
ทัศนา พฤติการกิจ. (2558). บริบทชุมชนภายใต้สังคมกึ่งเมืองกึ่งชนบท. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น, 9(1), 7–15.
พิชเญศ ทรัพย์ประเสริฐ. (2566). การวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงและแนวทางการจัดการความปลอดภัยทางถนนในเขตชุมชนเมือง. วารสารวิศวกรรมและความปลอดภัยทางคมนาคม, 5(2), 45–58.
ภูวดล พลศรีประดิษฐ์, และมะลิ โพธิพิมพ์. (2561). การจัดการจุดเสี่ยงการเกิดอุบัติเหตุทางถนนชุมชนเขตเมือง: กรณีศึกษาชุมชนโคราชคฤหาสน์ทอง ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ, 4(1), 66–76.
ศิริธงชัย ชูนาคา. (2559). การศึกษาความปลอดภัยทางถนนในเขตชุมชนเมือง. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, สงขลา.
ศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุเพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนน. (2568). สถิติตัวเลขผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน ตำบลพลายชุมพล จังหวัดพิษณุโลก. สืบค้นจาก http://www.thairsc.com
สำนักงานตรวจสอบความปลอดภัยงานทาง กรมทางหลวงชนบท. (2560). คู่มือการตรวจสอบและแยกระดับความปลอดภัยงานทางสำหรับถนนที่เปิดให้บริการแล้ว. สืบค้นจาก https://localkc.drr.go.th
สำนักอำนวยความปลอดภัย กรมทางหลวง. (2549). คู่มือการเฝ้าระวังและการแก้ไขปัญหาการเกิดอุบัติเหตุบนทางหลวง. สืบค้นจาก https://bhs.doh.go.th/download/manual
Austroads. (2022). Guide to road safety part 6: Road safety audit (6th ed.). Retrieved from https://austroads.gov.au/publications/road-safety/agrs06
Elvik, R. (2008). Comparative analysis of black spot identification methods in European countries. Accident Analysis & Prevention, 40(3), 821–830.
Hauer, E. (1996). Identification of sites with promise. Transportation Research Record, 1542, 54–60. Doi: 10.3141/1542-09
Sørensen, M., & Elvik, R. (2007). Black spot management and safety analysis of road networks: Best practice guidelines and implementation steps (TØI Report No. 919/2007). Oslo, Norway: Institute of Transport Economics.
