การศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อระดับความรุนแรงของอุบัติเหตุ ทางรถจักรยานยนต์ในกรุงเทพมหานคร

ภัสสรณัฐ  แย้มพวง; ภูเบศ รุ่งทรัพย์อนันต์; อัณศยา อรุณรุ่งอารีย์; สุขุมาล สาริกะวณิช

ผู้แต่ง

ภัสสรณัฐ แย้มพวง ภาควิชาคณิตศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
ภูเบศ รุ่งทรัพย์อนันต์ ภาควิชาคณิตศาสตร์ ม.เทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
อัณศยา อรุณรุ่งอารีย์ ภาควิชาคณิตศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
สุขุมาล สาริกะวณิช ภาควิชาคณิตศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

คำสำคัญ:

การถดถอยโลจิสติกพหุกลุ่ม, ระดับความรุนแรงของอุบัติเหตุ, อุบัติเหตุทางรถจักรยานยนต์

บทคัดย่อ

จากสถิติอุบัติเหตุทางถนนในประเทศไทยพบว่า ในแต่ละปีจังหวัดที่มีอุบัติเหตุเกิดขึ้นมากที่สุด คือ กรุงเทพมหานคร โดยอุบัติเหตุส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับรถจักรยานยนต์ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการขับขี่รถจักรยานยนต์มีความเสี่ยงสูงและมักก่อให้เกิดอุบัติเหตุที่รุนแรงมากกว่ายานพาหนะประเภทอื่น ๆ งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อระดับความรุนแรงของอุบัติเหตุทางรถจักรยานยนต์ในกรุงเทพมหานคร โดยใช้วิธีการถดถอยลอจิสติกอเนกนาม (Multinomial logistic regression) ข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาเป็นข้อมูลที่บันทึกไว้ในระบบรายงานข้อมูลอุบัติเหตุของกระทรวงคมนาคม ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562–2566 โดยปัจจัยที่ศึกษามีทั้งหมด 8 ปัจจัย ได้แก่ วันที่เกิดเหตุ เวลาที่เกิดเหตุ บริเวณที่เกิดเหตุ การฝ่าฝืนกฎจราจร สภาพแวดล้อม ลักษณะการเกิดเหตุ สภาพอากาศ และคู่กรณี ระดับความรุนแรงของอุบัติเหตุถูกแบ่งออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่ ไม่ได้รับบาดเจ็บ บาดเจ็บเล็กน้อยถึงปานกลาง บาดเจ็บสาหัส และเสียชีวิต ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยที่มีผลต่อระดับความรุนแรงของอุบัติเหตุทางรถจักรยานยนต์ในกรุงเทพมหานครมี 6 ปัจจัย ได้แก่ วันที่เกิดเหตุ เวลาที่เกิดเหตุ บริเวณที่เกิดเหตุ สภาพแวดล้อม ลักษณะการเกิดเหตุ และสภาพอากาศ นอกจากนี้ผู้วิจัยยังเสนอแนะแนวทางการดำเนินมาตรการต่าง ๆ ที่เป็นประโยชน์ในการยกระดับความปลอดภัยในการใช้ถนนและลดความเสี่ยงของการเกิดอุบัติเหตุทางรถจักรยานยนต์ในกรุงเทพมหานครอีกด้วย

เอกสารอ้างอิง

กัลยา วานิชย์บัญชา. (2560). การวิเคราะห์สถิติขั้นสูงด้วย SPSS for Windows (พิมพ์ครั้งที่ 12). สำนักพิมพ์สามลดา.

ชาริณี ทาลา. (2567, 24 กรกฎาคม). เจาะลึก! สถิติอุบัติเหตุและการบาดเจ็บมากที่สุดของไทย อัปเดต 2567. Roojai. https://www.roojai.com/article/health-guide/personal-accident-and-injury-statistics/

พัชร์สิริ ศรีเวียง และ กษมา ภูสีสด. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันอุบัติเหตุและการเกิดอุบัติเหตุทางรถจักรยานยนต์. วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 14(2), 20-38. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/unc/article/view/245603

ภูมินทร์ สุขโข, ธเนศ เสถียรนาม, วิชุดา เสถียรนาม และธนพงษ์ จำปาหอม. (2566). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรุนแรงของอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์บนทางหลวงในประเทศไทย. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา), 23(2), 28-39. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/gskku/article/view/246638

วิชญนนท์ เหล่าอุดม. (2567). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางการจราจรในอำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 9(1), 99–106. https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/2302

วิสาข์ เกษประทุม. (2545). สถิตินอนพาราเมตริก. สำนักพิมพ์ พ.ศ. พัฒนา.

ศิรวิทย์ ชาวระ, ธเนศ เสถียรนามม, วิชุดา เสถียรนาม, และ ชัยวุฒิ กาญจนะสันติสุข. (2566). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรุนแรงของอุบัติเหตุย้อนศรบนทางหลวงในประเทศไทย. ใน การประชุมวิชาการวิศวกรรมโยธาแห่งชาติ ครั้งที่ 28 (หน้า 1-10). ภูเก็ต. https://conference.thaince.org/index.php/ncce28/article/view/2077/1305

สุวิมล ติรกานันท์. (2556). ระเบียบวิธีการวิจัยทางสังคมศาสตร์: แนวทางสู่การปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 11, ปรับปรุงใหม่). โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Abdul Manan, M. M., Várhelyi, A., Çelik, A. K., & Hashim, H. H. (2018). Road characteristics and environment factors associated with motorcycle fatal crashes in Malaysia. IATSS Research, 42(4), 207–220. https://doi.org/10.1016/j.iatssr.2018.01.002

Chawla, N. V., Bowyer, K. W., Hall, L. O., & Kegelmeyer, W. P. (2002). SMOTE: Synthetic minority over-sampling technique. Journal of Artificial Intelligence Research, 16, 321–357. https://doi.org/10.1613/jair.953

Gabauer, D. J., & Li, X. (2015). Influence of horizontally curved roadway section characteristics on motorcycle-to-barrier crash frequency. Accident Analysis & Prevention, 77, 105–112. https://doi.org/10.1016/j.aap.2015.01.016

Garg, T., Toshniwal, D., & Parida, M. (2025). Weather-driven risk assessment model for two-wheeler road crashes in Uttar Pradesh, India. Scientific Reports, 15, 6859. https://doi.org/10.1038/s41598-025-82294-6

Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ. (2566, 20 ธันวาคม). WHO เผยคนไทยเสียชีวิตจากอุบัติเหตุ 1.8 หมื่นคน ห่วงปิดผับตี 4 เจ็บตายพุ่ง. https://www.hfocus.org/content/2023/12/29295

Miao, J., Pan, Y., & Zhao, K. (2025). Analysis of the spatiotemporal effects on the severity of motorcycle accidents without helmets and strategies for building sustainable traffic safety. Sustainability, 17(8), 3280. https://www.mdpi.com/2071-1050/17/8/3280