การประยุกต์ใช้แบบจำลองทางอุทกวิทยา SWAT และข้อมูลฝนดาวเทียม GSMaP เพื่อประเมินปริมาณน้ำท่าในพื้นที่ลุ่มน้ำที่ไม่มีสถานีตรวจวัด : กรณีศึกษา ลุ่มน้ำลำพะเนียง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปริมาณน้ำท่ามีความสัมพันธ์กับปริมาณฝนที่กระจายตัวครอบคลุมพื้นที่ของลุ่มน้ำ ในขณะที่สถานีตรวจวัดน้ำท่าและปริมาณฝนในลุ่มน้ำระดับภูมิภาค โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือยังมีจำนวนน้อย ซึ่งส่งผลกระทบต่อการบริหารจัดการน้ำของทั้งลุ่มน้ำ การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประยุกต์ใช้แบบจำลอง SWAT ในการประเมินปริมาณน้ำท่าในลุ่มน้ำลำพะเนียง ระหว่างปี พ.ศ. 2553 – 2563 โดยใช้ข้อมูลผลิตภัณฑ์ฝนดาวเทียม GSMaP_NRT ที่ผ่านการปรับลดค่าความคลาดเคลื่อนแล้วและนำเข้าสู่การจำลองสภาพปริมาณน้ำท่าในพื้นที่ที่ไม่มีสถานีตรวจวัด ผลการศึกษาพบว่า การประมาณปริมาณน้ำท่าด้วยแบบจำลอง SWAT ร่วมกับข้อมูลฝนดาวเทียม GSMaP_NRT จำนวน 55 จุด ที่ผ่านการปรับลดความคลาดเคลื่อนแล้ว ครอบคลุมพื้นที่ลุ่มน้ำลำพะเนียง เมื่อเปรียบเทียบกับสถานีวัดน้ำ E.64 และ E.68A พบว่ามีค่าดัชนี R2 > 0.6, NSE > 0.5 และ PBIAS < 25% ซึ่งถือว่ามีความน่าเชื่อถือของผลการจำลองสภาพอยู่ในระดับที่ยอมรับได้ และแสดงให้เห็นว่าการจำลองสภาพปริมาณน้ำท่าในพื้นที่ที่ไม่มีสถานีตรวจวัดสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพและสามารถแสดงผลลัพธ์ปริมาณน้ำท่ารายลุ่มน้ำย่อยในรูปแบบของแผนที่เชิงพื้นที่ได้ โดยสรุป ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าการประยุกต์ใช้แบบจำลอง SWAT ร่วมกับข้อมูลฝนดาวเทียม GSMaP_NRT สามารถนำมาใช้ประเมินปริมาณน้ำท่าของลุ่มน้ำที่ขาดแคลนสถานีตรวจวัดได้อย่างเหมาะสม ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้จะเป็นประโยชน์สำหรับการวางแผนบริหารจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ และลดผลกระทบต่อการเกิดอุทกภัยหรือภัยแล้งในพื้นที่ได้
Article Details
เอกสารอ้างอิง
สัญชัย เอี่ยมประเสริฐ. การเปรียบเทียบวิธีประมาณค่าน้ำฝนรายวัน ด้วยวิธีสารสนเทศภูมิศาสตร์บริเวณพื้นที่ราบลุ่มน้ำเจ้าพระยา[วิทยานิพนธ์]. วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต,สถาบันบัณฑิตพัฒนาบริหารศาสตร์; 2554.
Chokngamwong R, Long SC. Thailand Daily rainfall and comparison with TRMM products. Journal of Hydrometeorology. 2008: 256-266.
ธีรวัฒน์ สุวรรณเลิศเจริญ. การประยุกต์แบบจำลอง SWAT ในการประเมินปริมาณน้ำท่า และตะกอนแขวนลอยจากพื้นที่ลุ่มน้ำขนาดเล็ก: กรณีศึกษาลุ่มน้ำย่อยแม่พูล. กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์]. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์; 2554.
ไมตรี ศรีสุวรรณ. การเปรียบเทียบปริมาณฝนจากดาวเทียม TRMM กับสถานีตรวจวัดภาคพื้นดินเพื่อประเมินปริมาณน้ำท่าในลุ่มน้ำภูมิภาค [วิทยานิพนธ์] คณะวิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิศวกรรมโยธา คณะวิศวกรรมศาสตร์. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน.วิทยาเขตขอนแก่น; 2561.
Al-Dousari A, Milewski A, Din SU, Ahmed M. (2010). Remote sensing inputs to SWAT model for groundwater recharge estimates in Kuwait. Advances in Natural and Applied Sciences.2001; 4(1), 71-77.
ภูริภัทร์ ธูปกระโทก, รัศมี สุวรรณวีระกำธร. การตรวจสอบความใช้ได้ของข้อมูลปริมาณน้ำฝนจากดาวเทียม TRMM ในลุ่มน้ำภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารสมาคมสำรวจข้อมูลระยะไกลและสารสนเทศภูมิศาสตร์แห่งประเทศไทย. 2556;14(13): 14-21.
ฟาตา มรรษทวี. การประเมินค่าปริมาณฝนจากชุดข้อมูล GSMaP ในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ Paper presented at the ทรัพยากรธรรมชาติ สารสนเทศภูมิศาสตร์ และสิ่งแวดล้อม นเรศวร ครั้งที่ 2; 2560.
เกศวรา สิทธิโชค, จุติเทพ วงษ์เพ็ชร, แพรววดี หงษาวง, ธีรศักดิ์ ซ้ายอ่อน. การศึกษาความแตกต่างของปริมาณน้ำท่าและพารามิเตอร์ของแบบจำลอง SWAT จากการใช้ข้อมูลฝนตรวจวัดและข้อมูลฝนภาพถ่ายดาวเทียม. วารสารวิจัยและพัฒนา มจธ. 2565; 45(1): 07-123.
กรมชลประทาน. ข้อมูลโครงการศึกษาความเหมาะสมและผลกระทบสิ่งแวดล้อม. โครงการพัฒนาลุ่มน้ำลำพะเนียง. จังหวัดหนองบัวลำภู. กรมชลประทาน. กระทรวงกระเกษตรและสหกรณ์; 2556.
พงศกร พวงชมภู, หริส ประสารฉ่ำ. ผลกระทบการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อปริมาณน้ำท่าในอ่างเก็บน้ำเอนกประสงค์. วารสาร มทร.อีสาน ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. 2558;9(1): 171-194.
Arnold AG, Srinivasan R, Muttiah RS, Williams JR. Large area hydrological modeling and assessment pert I: model development. Journal of American Water Resource Association. 1998; 34(1): 73–89.
Moriasi DN, Arnold JG, Liew, MWV, Bingner RL, Harmel RD, Veith TL (2007). Model evaluation guidelines for systematic quantification of accuracy in watershed simulations. Transactions of the American Society of Agricultural and Biological Engineers, 2007; 50(3): 885-900.
