Development of an Information System for the Management of Local Knowledge on Natural Dyeing among Ethnic Communities in Mae Rim District, Chiang Mai Province
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This study aimed to (1) examine the knowledge and local wisdom related to natural dyeing from natural resources among ethnic groups in Mae Rim District, Chiang Mai Province; (2) develop an information system for managing local knowledge on natural dyeing from natural resources among ethnic groups in Mae Rim District, Chiang Mai Province; and (3) evaluate the effectiveness and user satisfaction towards the developed information system. This research employed a Research and Development (R&D) approach, applying Participatory Action Research (PAR) and proceeding according to the System Development Life Cycle (SDLC). Data were collected from documents and semi-structured interviews with community scholars. The collected data were analyzed to design and develop a knowledge management information system. The research instruments included a semi-structured interview form, pre- and post-tests of system usage, and a user satisfaction questionnaire. These were evaluated for content validity by three experts, with an Index of Item-Objective Congruence (IOC) ranging from 0.67 to 1.00, and the questionnaire had a reliability coefficient of 0.92. The sample group for system evaluation consisted of 60 individuals, including users involved in knowledge management and interested persons. Data were analyzed using statistics including a paired t-test, mean (), and standard deviation (S.D.).
The results indicated that (1) the knowledge of natural dyeing from natural resources could be systematically collected and categorized into a knowledge database for the information system; (2) the developed information system could effectively store, retrieve, and disseminate knowledge; and (3) post-test scores after using the system were significantly higher than pre-test scores at the .05 statistical level, demonstrating that the system efficiently promotes learning and access to knowledge. In addition, users were satisfied with the system at the highest level ( = 4.53, S.D. = 0.50). This reflects that the developed information system can appropriately support the management and dissemination of local wisdom knowledge on natural dyeing from natural resources among ethnic groups in Mae Rim District, Chiang Mai Province.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีหากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ก่อนเท่านั้น
References
กรมการพัฒนาชุมชน. (2568). แผนพัฒนาดิจิทัล ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566 -2570) ของกรมการพัฒนาชุมชน ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2568. กรุงเทพมหานคร: กรมการพัฒนาชุมชน.
ชวัลรัตน์ ศรีนวลปาน, บํารุง ศรีนวลปาน, สุชาดา การะกรณ และพัชรินทร โสมปาน. (2567). การใชสื่อมัลติมีเดียในการสื่อสารอัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่นในยุคดิจิทัล. วารสารสารสนเทศศาสตร์, 42(3), 132-150
เดชดนัย จุ้ยชุม และดิชิตชัย เมตตาริกานนท์. (2560). การพัฒนาฐานข้อมูลเกี่ยวกับภูมิปัญญา ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น ในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 11(1), 187-201.
ไทยโรจน์ พวงมณี, อรนุช แสงสุข, นัยนา อรรจนาทร และคชสีห์ เจริญสุข. (2566). การจัดการความรู้ในภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการทอและหัตถกรรมจากเสื่อกกของวิสาหกิจชุมชน บ้านห้วยตาด จังหวัดเลย. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(5), 2369-2386.
นพรัตน์ ไชยชนะ และรจนา นิลมานนท์. (2568). ทุนวัฒนธรรมเพื่อการพัฒนาชุมชนชาติพันธุ์ชอุ้ง (สโอจ) บ้านทุ่งนา อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารปาริชาต, 38(1), 143-158.
นภาพร อัศวะรังษีกุล. (2562). ปัญหาของกลุ่มชาติพนัธ์ุในประเทศไทย: อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่เปลี่ยนแปลง. ใน รายงานการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 4 (น. 947-957). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยรังสิต.
ประเวศ วะสี. (2560). วัฒนธรรมกับการพัฒนาที่ยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิหมอชาวบ้าน.
เปรม ถาวรประภาสวัสดิ์. (2568). การส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม. กรุงเทพมหานคร: สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
พมิรา รักษ์อรศิลป์. (2567). มรดกชาติ(พันธุ์): ภูมิปัญญาชาติพันธุ์กับการขึ้นทะเบียนมรดก“ของชาติ”. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
พิชญ์สินี ศรีคำ. (2563). ภูมิปัญญาการย้อมสีธรรมชาติของกลุ่มชาติพันธุ์ในภาคเหนือ. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 14(1), 89–104.
ภาวิณี แสนชนม์, น้ำทิพย์ วิภาวิน, ฉันทนา เวชโอสถศักดา และพธู คูศรีพิทักษ์. (2562). การจัดการสารสนเทศผ้าย้อมครามในประเทศไทย. วารสารวิจัยสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ, 12(2), 77–94.
ยุทธพงษ์ ลีลากิจไพศาล, ธนัญภัสร์ ศรีเนธิยวศิน, สุดารัตน์ เทพพิมล สฤษดิ์ ศรีโยธิน และเชษฐา ทรัพย์เย็น. (2568). การสร้างแพลตฟอร์มคลังข้อมูลดิจิทัลสำหรับมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของเขตดุสิต เพื่อนำไปสู่การขับเคลื่อนเชิงนโยบาย. วารสารหาดใหญ่วิชาการ, 23(3), 460-478.
ยุวดี พรธาราพงศ์, อาณัฎ ศิริพิชญ์ตระกูล, ศิรวัชร์ พัฒคุ้ม, บุศรินทร์ มั่นวิชาชัย และสราวุธ มั่นวิชาชัย(2568).การจัดการความรู้จากภูมิปัญญาท้องถิ่นหัตถกรรมจักสาน ผักตบชวาเพื่อการออกแบบสร้างอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ชุมชนและการส่งเสริมรายได้เชิงพาณิชย์. วารสารปาริชาต, 38(2), 442-458.
วรรณดี สุทธินรากร. (2557). การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมและกระบวนการทางสำนึก. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สยาม.
สุภาภรณ์ รักษามั่น, อลิสา ถาปาลบุตร, ภิญญดา วัฒนฐากูล, ณัฐพงศ์ พลโคตร และจุฑามาศ พีรพัชระ. (2568). การอนุรักษ์ภูมิปัญญาการทำผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติโดยสะท้อนอัตลักษณ์บ้านคีรีวง.วารสารนวัตกรรมการบริหารการจัดการและการสื่อสาร, 2(1), 34–52.
อรพินท์ จิตรกร.(2564). การจัดการองค์ความรู้เพื่อการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน. วารสารพัฒนาชุมชน, 18(3), 1–15.
อังคณา จัตตามาศ และอัชฌาพร กว้างสวาสดิ์. (2565). การส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นด้วยนวัตกรรม ภูมิสารสนเทศสำหรับบริการข้อมูลสารสนเทศชุมชนของอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารวิจัยราชภัฏเชียงใหม่, 23(1), 54-75.
อินทิรา พงษ์นาค. (2565). การสืบทอดโขน : มรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ เพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต. วารสารศิลปกรรมบูรพา, 25(2), 109-124.
เอื้อมพร จันทร์สองดวง และนงค์นิด พระไชยบุญ. (2565). ความหลากชนิดของพืชให้สีและองค์ความรู้ในการย้อมสีธรรมชาติของกลุ่มชาติพันธุ์ไทเขมรในอำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารเกษตรศาสตร์และเทคโนโลยี, 3(3), 106–121.
โอภาส เอี่ยมสิริวงศ์. (2560). การวิเคราะห์และออกแบบระบบ. กรุงเทพมหานคร : ซีเอ็ดยูเคชั่น.
Guo, J., & Ahn, B. (2023). Tacit knowledge sharing for enhancing the sustainability of intangible cultural heritage crafts. Sustainability, 15(20), 1-26.
Hoffe, J.A., George, J.F., & Valacich, J.S. (2011). Modern Systems Analysis anc Design. NJ: Pearson Prentice Hall.
Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. New York, NY: Oxford University Press.
Pancharoen, N., Chara, P., Nithisiriwaritkun, W., & Chaisam-Ang, S. (2025)., Participatory Knowledge Management to Enhance Local Wisdom Based on Cultural Capital and Resources on the Thai-Cambodian Border, Surin. Asia Social Issues, 28(2), 1-16.
Tekhanmag, K. (2022). Lessons learned in the knowledge management process. Journal of Faculty of Humanities and Social Sciences Thepsatri Rajabhat University, 13(2), 85–98.
UNESCO. (2024). Community-based inventorying for safeguarding intangible cultural heritage. UNESCO.
Zhang, S., & Shi, M. (2025). Knowledge transfer and the dynamics of intangible cultural heritage. Annals of Tourism Research, 114. doi : 10.1016/j.annals.2025.104015
