ปริมาณคาร์บอนสะสมในพื้นที่ป่าปลูก มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง

Main Article Content

สุภฎา คีรีรัฐนอคม
อุสมา หาบยูโซะ
อานช คีรีรัฐนิคม

บทคัดย่อ

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นปัญหาระดับโลกที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศและคุณภาพชีวิต การปลูกป่าและการจัดการพื้นที่สีเขียวเป็นมาตรการสำคัญในการลดก๊าซเรือนกระจก การวิจัยครั้งนี้จึงทำการประเมินปริมาณการสะสมคาร์บอนในมวลชีวภาพของไม้ใหญ่ และในดินระดับความลึก 0-20 เซนติเมตร รวมทั้งประเมินศักยภาพในการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในพื้นที่ป่าปลูกมหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง โดยการวางแปลงสำรวจ 3 พื้นที่ ได้แก่ พื้นที่ที่ 1 แปลงป่าปลูกคณะเทคโนโลยีและพัฒนาชุมชน พื้นที่ที่ 2 แปลงป่าปลูกอาคารปฏิบัติการสิ่งแวดล้อม และพื้นที่ที่ 3 แปลงสักหน้าศูนย์กิจกรรมนิสิต ในแต่ละพื้นที่วางแปลงขนาด 20*20 เมตร จำนวน 3 แปลง ทำการวัดขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเพียงอกของต้นไม้ทุกต้น (ต้นไม้ที่มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเพียงอกมากกว่า ≥ 4.5 เซนติเมตร) ในแปลงตัวอย่างแล้วนำมาคำนวณหามวลชีวภาพจากสมการแอลโลเมตรี และหาปริมาณการสะสมคาร์บอนโดยใช้ค่ามวลชีวภาพคูณด้วย Conversion factor 0.47 และเก็บตัวอย่างดินด้วยวิธีรบกวนและไม่รบกวนโครงสร้างดิน ที่ระดับความลึก 0-20 เซนติเมตร เพื่อนำมาหาปริมาณคาร์บอนอินทรีย์ในดินและความหนาแน่นรวมของดิน ผลการศึกษา พบว่า พื้นที่ป่าในมหาวิทยาลัยทักษิณมีไม้ทั้งสิ้น 27 ชนิด 14 วงศ์ มีความหนานแน่น 608.33 ต้น/เฮกแตร์  มีปริมาณคาร์บอนสะสมรวม 72.82 ตันคาร์บอน/เฮกแตร์ ปริมาณคาร์บอนส่วนใหญ่สะสมในดิน คิดเป็นร้อยละ 55.09 จะเห็นว่าพื้นที่ป่าปลูกของมหาวิทยาลัยทักษิณวิทยาเขตพัทลุงสามารถดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากบรรยากาศได้ 267.36 ตันคาร์บอนไดออกไซด์/เฮกแตร์

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

คณาจารย์ภาควิชาธรณีศาสตร์. (2546). ปฐพีวิทยาเบื้องต้น. สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

ชิงชัย วิริยะบัญชา. (2546). คู่มือการประมาณมวลชีวภาพของหมู่ไม้. กรุงเทพฯ: ฝ่ายวนวัฒนวิจัยและพฤกษศาสตร์ กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช.

ชิงชัย วิริยะบัญชา. (2563). คู่มือการศึกษาแหล่งสะสมคาร์บอนในพื้นที่ป่าธรรมชาติ. กลุ่มงานวิจัยระบบนิเวศป่าไม้และสิ่งแวดล้อม, สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช, กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช. https://www.nstda.or.th/library/opac/Book/49477?c=1707328020

ดอกรัก มารอด และ อุทิศ กุฏอินทร์ (2552). นิเวศวิทยาป่าไม้. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คณะวนศาสตร์ กองทุนจัดพิมพ์ตำราป่าไม้.

เต็ม สมิตินันทน์. (2557). ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็มสมิตินันทน์. กรุงเทพฯ: สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.

ธนิษฐา กันทะวงค์, นิสา เหล็กสูงเนิน และ สุวิมล อุทัยรัศมี. (2567). การกักเก็บคาร์บอนของไม้ต้นบริเวณเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ ในพื้นที่โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดาริสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ จังหวัดนครสวรรค์. วารสารวิชาการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 16(24), 12-27. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/JSTNSRU/article/view/253840

ประดิษฐ์ ตรีพัฒนาสุวรรณ, สาพิศ ดิลกสัมพันธ์, ดุริยะ สถาพร และ เจด็จ รัตน์แก้ว. (2551). การศึกษาประสิทธิภาพการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของพันธ์ไม้ป่าบางชนิดในบริเวณศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดสกลนคร [รายงานการวิจัย: การกักเก็บคาร์บอนในมวลชีวภาพ]. กรุงเทพฯ: กรมป่าไม้.

พงษ์ชัย ดำรงโรจน์วัฒนา, พัทธ์ธีรา เพชรทองเกลี้ยง และ ชุตาภา คุณสุข. (2561). การสะสมธาตุคาร์บอนในมวลชีวภาพเหนือพื้นดินของไม้ยืนต้นในพื้นที่ปกปักทรัพยากร มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี. วารสารวิจัยรำไพพรรณี, 12(3), 190-200. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RRBR/article/ view/206061

วสันต์ จันทร์แดง, ลดาวัลย์ พวงจิตร, นพพร จันเกิด และ นริธร จำวงษ์. (2563). การกักเก็บคาร์บอนในสังคมพืชป่าไม้ชนิดต่าง ๆ ณ สถานีวิจัยและฝึกนิสิตวนศาสตร์วังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวนศาสตร์ไทย, 39(1), 57-70. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/tjf/article/view/245961

วิจารณ์ มีผล. (2553). การเก็บกักคาร์บอนของป่าชายเลน บริเวณพื้นที่สงวนชีวมณฑลระนอง. วารสารการจัดการป่าไม้, 4(7), 33-47. https://kukr.lib.ku.ac.th/kukr_es/index.php?/BKN_FOR/search_detail/ result/35172

วัฒนรงค์ มากพันธ์, จิตติมา รับไทรทอง และ สุภาวดี แซะอาหลี. (2561). ปริมาณคาร์บอนสะสมในต้นไม้ บริเวณมหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช. วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 10(20), 119-128. https://ejournals.swu.ac.th/index.php/SWUJournal/article/view/10872

สุรางค์รัตน์ พันแสง, บุญยสฤษดิ์ บุญสวน, สุภัทรทร เดชรักษา และ พวงผกา แก้วกรม. (2565). การประเมินการสะสมคาร์บอนในมวลชีวภาพไม้ยืนต้น กรณีศึกษาพื้นที่ป่าชุมชนบ้านห้วยลาน อําเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 7(2), 83-91. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/sciencenrrujournal/article/view/245581

อานุช คีรีรัฐนิคม และ สุภฎา คีรีรัฐนิคม. (2567). การกักเก็บคาร์บอนในป่าดิบชื้น กรณีศึกษาป่าชุมชนบ้านป่าพงศ์ อำเภอตะโหมด จังหวัดพัทลุง. วารสารวิชชา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 43(1), 41-53.

อัศมน ลิ่มสกุล, สุนทร งดงาม, นันท์ธีรา ศรีบุรินทร์, ภาฤทธิ์ดา สุวรรณี และ รัชนีกร ไพศาล. (2561). สมการแอลโลเมตรีประเมินมวลชีวภาพจำแนกตามชนิดป่าและกลุ่มไม้แต่ละชนิด. (รายงานผลการวิจัย). กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและฝึกอบรมด้านสิ่งแวดล้อมกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม. https://search.tci-thailand.org/article.html?b3BlbkFydGljbGUmaWQ9NzcwMDYx

อำนาจ ชิดไธสง และ ณัฐพล ลิไชยกุล. (2548). การกักเก็บและปลดปล่อยคาร์บอนในดินป่าดิบแล้ง ดินป่าปลูก และดินทำการเกษตร. ใน รายงานการประชุมวิชาการการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทางด้านป่าไม้ ศักยภาพของป่าไม้ “ศักยภาพของป่าไม้ในการสนับสนุนพิธีสารเกียวโต” (หน้า 95-105). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ คณะวนศาสตร์.

Chanlabut, U., & Nahok, B. (2023). Soil carbon stock and soil properties under different land use types of agriculture. Environment and Natural Resources Journal, 21(5), 417-427. https://doi.org/10.32526/ennrj/21/20230056

Ellert B.H., Janzen H.H., Vandenbygaart, A.J., & Bremer, E. (2007). Measuring change in soil organic carbon storage. In M. Carter, & E. Gregorich (Eds), Soil Sampling and Methods of Analysis (pp.25-38). Boca Raton: CRC Pres.

Global Carbon Project. (2023). Global carbon budget (2023). https://www.globalcarbonproject.org

Gonzalez, G., & Seastedt, T.R. (2001). Soil fauna and plant litter decomposition in tropical and subalpine forests. Ecology, 82(4), 955-964. https://doi.org/10.1890/0012-9658(2001)082[0955:SFAPLD]2.0.CO;2

Hao, Q., Cheng, B., & Jiang, C. (2013). Long-term tillage effect on soil organic carbon and dissolved organic carbon in a purple paddy soil of southwest China. Acta Ecological Sinica. 33(5), 260-265. https://doi.org/10.1016/j.chnaes.2013.07.005

Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2006). 2006 IPCC guidelines for national greenhouse gas inventories. International Panel on Climate Change. Kanagawa: Institute for Global Environmental Strategies.

Lal, R. (2004). Soil carbon sequestration impact on global climate change and food security. Science, 304, 1623-1627. https://doi.org/10.1126/science.1097396

Mewded, B., & Lemessa, D. (2020). Factors affecting woody carbon stock in Sirso moist evergreen Afromontane forest, southern Ethiopia: implications for climate change mitigation. Environment, Development and Sustainable, 22(5583), 6363-6378, http//doi.org/10.1007/s10668-019-00483-5.

Ngo, K.M., Turner, B.L., Muller-Landau, H.C., Davies, S.J., Larjavaara, M., Nik Hassan, N.F.B., & Lum, S. (2013). Carbon stocks in primary and secondary tropical forests in Singapore. Forest Ecology and Management, 296, 81-89, https://doi.org/10.1016/j.foreco.2013.02.004.

Senpaseuth, P., Navanugraha. C., & Pattanakiat, S. (2009). The estimation of carbon storage in dry evergreen and dry dipterocarp forests in Sang Khom District, Nong Khai Province, Thailand. Environment and Natural Resources Journal, 7(2), 1-11. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/ennrj/article/view/82564

Soil Survey Staff. (1996). Soil survey laboratory methods manual version (3rd ed.). USDA: NRCS.

Walkley, A., & Black. I.A. (1947). Chromic acid titration method for determination of soil organic matter. Soil Science, 63, 257. http://doi.org/10.4236/ojss/1947. 63257.