Anatomical Characteristics of the Leaf Blade of Medicinal Plants in the Family Menispermaceae in Roi Et Province
คำสำคัญ:
เนื้อเยื่อชั้นผิวใบ , พืชสมุนไพร , วงศ์บอระเพ็ด, จังหวัดร้อยเอ็ดบทคัดย่อ
ศึกษาลักษณะกายวิภาคศาสตร์แผ่นใบของพืชสมุนไพรวงศ์บอระเพ็ด (Menispermaceae) ในจังหวัดร้อยเอ็ด จำนวน 6 สกุล 9 ชนิด มีวัตถุประสงค์เพื่อบรรยายลักษณะกายวิภาคศาสตร์ จัดทำรูปวิธานสำหรับระบุชนิดและเป็นฐานข้อมูลของพืชวงศ์บอระเพ็ดในพื้นที่ โดยเตรียมสไลด์ตัวอย่างด้วยวิธีลอกผิว (Peeling method) และวิธีทำให้แผ่นใบใส (Clearing method) ศึกษาลักษณะกายวิภาคศาสตร์ด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง ผลการศึกษาพบว่าลักษณะสำคัญที่สามารถนำมาใช้ระบุชนิดพืช ได้แก่ 1) รูปร่างของเซลล์ในเนื้อเยื่อชั้นผิวเป็นแบบหลายเหลี่ยม รูปร่างไม่แน่นอน และรูปร่างคล้ายจิกซอว์ 2) ชนิดของปากใบเป็นแบบอะโนโมไซติก เพนตะไซติก และเททระไซติก 3) ชนิดของขนเป็นแบบขนเซลล์เดียว ขนเซลล์เดียวคล้ายกระบอง และขนแบบต่อม 4) ลักษณะของผิวเคลือบคิวทินแบบเรียบ เป็นปุ่มและเป็นริ้วเรียงแบบขนาน 5) รูปแบบของสารสะสมเป็นผลึกรูปปริซึม ผลึกรูปเข็ม ผลึกรูปดาว เม็ดน้ำมัน และสารสะสมติดสีแดงเข้ม ข้อมูลเชิงปริมาณจากการศึกษาพบว่า ดัชนีปากใบมีช่วงค่าระหว่าง 11.02–26.33% และความยาวของเซลล์คุมอยู่ในช่วง 21.7–32.1 µm ซึ่งเป็นค่าที่มีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนระหว่างชนิด และสามารถใช้สนับสนุนการจำแนกชนิดพืชได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ลักษณะเหล่านี้สะท้อนถึงความผันแปรทางกายวิภาคศาสตร์ระหว่างชนิด สามารถสร้างรูปวิธานที่มีประสิทธิภาพในการจำแนกพืชทั้ง 9 ชนิดออกจากกันได้อย่างชัดเจน และข้อมูลที่ได้สามารถใช้เป็นลักษณะสำคัญในการจำแนกและระบุชนิดของพืชในวงศ์บอระเพ็ดได้
เอกสารอ้างอิง
Barthlott, W., Neinhuis, C., Cutler, D., Ditsch, F., Meusel, I., Theisen, I., & Wilhelmi, H. (1998). Classification and terminology of epicuticular waxes. Botanical Journal of the Linnean Society, 126(3), 237–260. https://doi.org/10.1111/j.1095-8339.1998.tb02529.x
Bergmann, D. C., & Sack, F. D. (2007). Stomatal development. Annual Review of Plant Biology, 58, 163–181. https://doi.org/10.1146/annurev.arplant.58.032806.104023
Buschhaus, C., & Jetter, R. (2011). Composition differences between epicuticular and intracuticular wax substructures: How do plants seal their epidermal surfaces? Journal of Experimental Botany, 62(3), 841–853. https://doi.org/10.1093/jxb/erq366
Casson, S. A., & Hetherington, A. M. (2010). Environmental regulation of stomatal development. Current Opinion in Plant Biology, 13(1), 90–95. https://doi.org/10.1016/j.pbi.2009.08.005
Chaophraya Abhaibhubejhr Hospital. (2015). Handbook of Thai medicinal plants. Chaophraya Abhaibhubejhr Hospital Foundation.
Cotton, C. M. (1996). Ethnobotany: Principles and applications. John Wiley & Sons.
Cunningham, A. B. (2001). Applied ethnobotany: People, wild plant use and conservation. Earthscan Publications.
Dalin, P., Ågren, J., Björkman, C., Huttunen, P., Kärkkäinen, K. (2008). Leaf Trichome Formation and Plant Resistance to Herbivory. In: Schaller, A. (eds) Induced Plant Resistance to Herbivory. Springer, Dordrecht. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-8182-8_4
Dow, G. J., Bergmann, D. C., & Berry, J. A. (2014). An integrated model of stomatal development and leaf physiology. New Phytologist, 201(4), 1218–1226. https://doi.org/10.1111/nph.12608
Evert, R. F. (2006). Esau’s plant anatomy: Meristems, cells, and tissues of the plant body: Their structure, function, and development (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Fahn, A. (2016). Plant anatomy (4th ed.). Springer.
Forman, L. L. (1988). A synopsis of Thai Menispermaceae. Kew Bulletin, 43(3), 369–407. https://doi.org/10.2307/4118970
Franks, P. J., & Beerling, D. J. (2009). CO₂-forced evolution of plant gas exchange capacity and water-use efficiency over the Phanerozoic. Geobiology, 7(2), 227–236. https://doi.org/10.1111/j.1472-4669.2009.00193.x
Glas, J. J., Schimmel, B. C. J., Alba, J. M., Escobar-Bravo, R., Schuurink, R. C., & Kant, M. R. (2012). Plant glandular trichomes as targets for breeding or engineering of resistance to herbivores. International Journal of Molecular Sciences, 13, 17077–17103. https://doi.org/10.3390/ijms131217077
Hetherington, A. M., & Woodward, F. I. (2003). The role of stomata in sensing and driving environmental change. Nature, 424, 901–908. https://doi.org/10.1038/nature01843
Huchelmann, A., Boutry, M., & Hachez, C. (2017). Plant Glandular Trichomes: Natural Cell Factories of High Biotechnological Interest. Plant Physiology, 175(1), 6–22. https://doi.org/10.1104/pp.17.00727
Ichim, M. C. (2019). The DNA-based authentication of commercial herbal products reveals their globally widespread adulteration. Frontiers in Pharmacology, 10, 1227. https://doi.org/10.3389/fphar.2019.01227
Jensen, W. A. (1993). Plant cell structure and function. Jones and Bartlett Publishers.
Levin, D. A. (1973). The role of trichomes in plant defense. The Quarterly Review of Biology, 48(1), 3–15. https://doi.org/10.1086/407484
Metcalfe, C. R., & Chalk, L. (1950). Anatomy of the dicotyledons (Vol. 1). Clarendon Press.
Metcalfe, C. R., & Chalk, L. (1979). Anatomy of the dicotyledons: Systematic anatomy of the leaf and stem (2nd ed., Vol. 1). Clarendon Press.
Moore, P. D., Webb, J. A., & Collinson, M. E. (1991). Pollen analysis (2nd ed.). Blackwell Scientific Publications.
Paiva, E. A. S. (2019). Are calcium oxalate crystals a dynamic calcium store in plants? New Phytologist, 223(4), 1707–1711. https://doi.org/10.1111/nph.15912
Pillitteri, L. J., & Torii, K. U. (2012). Mechanisms of stomatal development. Annual Review of Plant Biology, 63, 591–614. https://doi.org/10.1146/annurev-arplant-042811-105451
Sack, L., & Buckley, T. N. (2016). The developmental basis of stomatal density and flux. Plant Physiology, 171(4), 2358–2363. https://doi.org/10.1104/pp.16.00476
Salisbury, E.J. (1927) On the Cause and Ecological Significance of Stomatal Frequency with Special Reference to the Woodland Flora. Philosophical Transactions of the Royal Society of London: Biological Sciences, 216, 1-65.
http://dx.doi.org/10.1098/rstb.1928.0001
Shepherd, T., & Griffiths, D. W. (2006). The effects of stress on plant cuticular waxes. New Phytologist, 171(3), 469–499. https://doi.org/10.1111/j.1469-8137.2006.01826.x
Thammathawon, A. (1995). Techniques in plant taxonomy. Khon Kaen University Press.
Onwannara, W., Srisanga, P., & Boonkerd, T. (2015). Comparative leaf anatomy of some species in Menispermaceae in Thailand. Thai Journal of Botany, 7(1), 45–63. Retrieved from https://li01.tci-thaijo.org/index.php/scimsujournal/article/view/265247
Werker, E. (2000). Trichome diversity and development. In Advances in Botanical Research (Vol. 31, pp. 1–35). Academic Press. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/S0065-2296(00)31005-9
Wilkinson, H. P. (1979). The plant surface (mainly leaf). In C. R. Metcalfe & L. Chalk (Eds.), Anatomy of the dicotyledons (2nd ed., Vol. 1, pp. 97–165). Clarendon Press.
Wink, M. (2010). Introduction: Biochemistry, Physiology and Ecological Functions of Secondary Metabolites. In Annual Plant Reviews Volume 40: Biochemistry of Plant Secondary Metabolism, M. Wink (Ed.). https://doi.org/10.1002/9781444320503.ch1
World Health Organization. (2011). Quality control methods for medicinal plant materials. WHO Press. https://apps.who.int/iris/handle/10665/44479
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 คณะศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของคณะศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฎร้อยเอ็ด และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
