การประเมินความเสี่ยงเชิงความน่าจะเป็นของฝนตกหนักสูงสุดในภาคใต้ของประเทศไทย: กรณีศึกษาจังหวัดระนอง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความเสี่ยงเชิงความน่าจะเป็น (Probabilistic Risk) ของเหตุการณ์
ฝนตกหนักสูงสุดรายวันในภาคใต้ของประเทศไทย โดยเลือกพื้นที่ศึกษาจังหวัดระนองซึ่งเป็นตัวแทนของพื้นที่ที่มี ความเสี่ยงภัยสูงสุด ผู้วิจัยได้นำข้อมูลปริมาณฝนจากแบบจำลองภูมิอากาศโลก CMIP6 ภายใต้ภาพฉายอนาคต SSP1-2.6 และ SSP3-7.0 ที่ผ่านการปรับแก้ความคลาดเคลื่อนด้วยวิธี Linear Scaling (LS) มาวิเคราะห์ร่วมกับการแจกแจงค่าสุดขีดแบบทั่วไป (GEV) และประยุกต์ใช้เทคนิคการจำลองมอนติคาร์โลแบบพาราเมตริกบูตสตราป (Parametric Bootstrapping Monte Carlo) จำนวน 1,000 ชุดข้อมูล เพื่อประมาณค่าความน่าจะเป็นและสร้างขอบเขตความเชื่อมั่น (Confidence Intervals) ของเหตุการณ์สุดขั้วที่อาจอยู่นอกเหนือขอบเขตของข้อมูลสถิติในอดีต ผลการศึกษาบ่งชี้ว่า จังหวัดระนองมีลักษณะความเสี่ยงระดับวิกฤต (Hotspot) โดยในช่วงอนาคตระยะใกล้ (พ.ศ. 2563–2589) ภายใต้สถานการณ์ SSP3-7.0 พบว่าความน่าจะเป็นรายปีของการเกิดฝนตกหนักเกิน 300 มิลลิเมตร มีค่าสูงถึงร้อยละ 12.1 ซึ่งมีความแตกต่างอย่างชัดเจนในเชิงปริมาณ เมื่อเทียบกับพื้นที่อื่นในภูมิภาค นอกจากนี้ ยังพบการเปลี่ยนแปลงของคาบการเกิดซ้ำ (Return Period) โดยเหตุการณ์ฝนตกหนัก 400 มิลลิเมตร ซึ่งในอดีตมีโอกาสเกิดขึ้นเพียงหนึ่งครั้งในรอบ 100 ปี มีแนวโน้มที่จะมีความถี่สูงขึ้นจนกลายเป็นเหตุการณ์ที่สามารถเกิดขึ้นได้ทุก ๆ 25 ปี ผลลัพธ์ที่ได้ถูกนำเสนอในรูปแบบแผนที่ความเสี่ยงและกราฟความน่าจะเป็น เพื่อเป็นข้อมูลเชิงประจักษ์สำหรับวิศวกรและนักวางแผนนโยบายในการกำหนดเกณฑ์มาตรฐานการออกแบบโครงสร้างพื้นฐานและการบริหารจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติที่สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศในอนาคต อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์จากการจำลองนี้เป็นการคาดการณ์ภายใต้ ข้อสมมติของแบบจำลองและพารามิเตอร์ทางสถิติที่กำหนด ซึ่งควรนำไปใช้ประกอบการตัดสินใจด้วยความระมัดระวัง