การศึกษาเปรียบเทียบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย Streptococcus mutans ของสารสกัดจากพืชสกุล Ocimum 5 ชนิดที่พบในประเทศไทย

บทคัดย่อ

ปัญหาสุขภาพช่องปาก โดยเฉพาะโรคฟันผุ มีสาเหตุสำคัญจากเชื้อแบคทีเรีย Streptococcus mutans (S. mutans) ซึ่งสามารถสร้างกรด และไบโอฟิล์มยึดเกาะบนผิวฟัน ส่งผลให้เคลือบฟัน       ถูกทำลาย ดังนั้น จากสาเหตุดังกล่าวผู้วิจัยจึงมีความสนใจที่จะทำการศึกษา 1) ฤทธิ์ในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย S. mutans 2) เพื่อศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ 3) เพื่อศึกษาปริมาณสารฟีนอลิก และ      ฟลาโวนอยด์ ของสารสกัดหยาบจากพืชสกุล Ocimum 5 ชนิด ได้แก่ กะเพราขาว (Ocimum tenuiflorum), กะเพราแดง (Ocimum sanctum), โหระพา (Ocimum basilicum), ยี่หร่า (Ocimum gratissimum) และแมงลัก (Ocimum africanum) ผลการทดลองพบว่า สารสกัดหยาบจากโหระพา     แสดงประสิทธิภาพสูงสุด ในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย S. mutans โดยมีค่าเฉลี่ยบริเวณยับยั้งเท่ากับ 3.01±0.09 มิลลิเมตร และตรวจพบปริมาณสารฟลาโวนอยด์รวมและฟีนอลิกรวมสูงสุด เท่ากับ 1.32±0.45 mgQE/gDW และ 8.51±0.15 mgGAE/gDW ตามลำดับ สำหรับการทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ        ด้วยวิธี DPPH radical scavenging assay พบว่า สารสกัดหยาบกะเพราแดง และโหระพามีฤทธิ์       ต้านอนุมูลอิสระโดดเด่นที่สุด ร้อยละ 56.32 และ 49.19 ตามลำดับ ขณะที่สารสกัดหยาบกะเพราขาว       มีปริมาณฟลาโวนอยด์และปริมาณ ฟีนอลิกรวมต่ำที่สุด รวมไปถึงแสดงบริเวณยับยั้งน้อยที่สุด  ส่วน ร้อยละของผลผลิต (%yield) ของสารสกัดหยาบ Ocimum ทั้ง 5 ชนิด พบว่า สารสกัดหยาบยี่หร่า       มีร้อยละผลผลิตสูงสุดเท่ากับ 12.53±0.74 ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า สารสกัดจากพืชสกุล Ocimum บางชนิดมีศักยภาพในการเป็นสารต้านอนุมูลอิสระและยับยั้งแบคทีเรียได้ซึ่งสามารถนำไปพัฒนาผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติสำหรับสุขภาพช่องปากในอนาคต