การประเมินคุณภาพแหล่งน้ำด้วยดัชนีชีวภาพสัตว์หน้าดินร่วมกับชุมชน : กรณีศึกษาโรงเรียนสาคลีวิทยา อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
คำสำคัญ:
สัตว์หน้าดินขนาดใหญ่, ดัชนีชีวภาพ, คุณภาพน้ำ, จังหวัดพระนครศรีอยุธยาบทคัดย่อ
การศึกษาสัตว์หน้าดินขนาดใหญ่ในโรงเรียนสาคลีวิทยา ตำบลสามตุ่ม อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชน มีวัตถุประสงค์เพื่อประยุกต์ใช้ดัชนีชีวภาพ BMWPthai Score และ ASTPthai ประเมินคุณภาพแหล่งน้ำ โดยการเก็บตัวอย่างสัตว์หน้าดิน จำนวน 4 สถานี ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2565 พบสัตว์หน้าดินทั้งสิ้น 17 ชนิด 16 วงศ์ จากสัตว์หน้าดิน 6 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ ไส้เดือนตัวกลม (Nematodes) ไส้เดือนน้ำ (Aquatic Oligochaetes) หอยฝาเดียว (Gastropods) หอยสองฝา (Bivalves) ครัสเตเชียน (Crustaceans) และแมลงน้ำ (Aquatic Insects) สัตว์หน้าดินกลุ่มแมลงน้ำมีความหลากหลายชนิดมากที่สุด รองลงมาคือ หอยฝาเดียว และครัสเตเชียน ตามลำดับ สัตว์หน้าดินชนิดเด่นที่พบชุกชุม ได้แก่ หอยเจดีย์ Melanoides tuberculate (วงศ์ Thaiaridae) กุ้งฝอยน้ำจืด Macrobrachium lanchesteri (วงศ์ Palaemonidae) และหอยขม Filopaludina martensi (วงศ์ Viviparidae) ผลการวิเคราะห์ดัชนีชีวภาพ BMWPthai Score และ ASTPthai พบคุณภาพน้ำโดยรวมจัดเป็นแหล่งน้ำประเภทคุณภาพน้ำพอใช้หรือคุณภาพน้ำปานกลางเป็นแหล่งน้ำผิวดินประเภทที่ 3 โดยมีค่าคะแนน ASPTthai ระหว่างจุดเก็บตัวอย่างในช่วง 4.30-5.88 โดยงานวิจัยนี้มีการดำเนินการร่วมกับชุมชนโดยมุ่งหวังให้สามารถนำวิธีการตรวจติดตามคุณภาพน้ำด้วยสัตว์หน้าดิน ไปใช้ในการตรวจติดตามการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพน้ำในชุมชนของตนเอง และเป็นแนวทางที่ก่อให้เกิดความร่วมมือในการแก้ไขปรับปรุงคุณภาพแหล่งน้ำอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Mustow, S. E. (2002). Biological monitoring of rivers in Thailand: Use and adaptation of the BMWP score. Hydrobiologia, 479, 191-229.
Chartchumni, B., Rangsiwiwat, A., Kaewdonree, S., and Rayan, S. (2017). Species diversity of benthic macroinvertebrate and application as bioindicators of water quality in nam oun reservoir, sakon nakhon province. Burapha Science Journal, 22(3), 83-94.
Konphang, N., and Ngamsnae, P. (2024). The use of biotic indices to evaluate water quality and distribution of benthic macroinvertebrates in aun river (sakonnakorn province, thailand), carrying tilapia cage culture. http://www.agri.ubu.ac.th/mis/evaluate/assess_seminar/upload/14813.pdf
Kawubon, P., Van Bam, N., Konongboa, P., Oosai, K., Kubaha, T., and Ramarn, T. (2020). Using of invertebrate as bioindicator for water quality monitoring of pak pra canal, phattalung province. Burapha Science Journal, 25(1), 209-221.
To-orn, N. (2022). Using benthic macrofauna as biological index for water resources quality assessment in pasak river, ayutthaya province. Thai Science and Technology Journal, 30(3), 33-46.
WWF. (2017). WWF Thailand and nestlé are thrilled with sakleewitthaya school's success in the water guardian youth project year 3. https://www.wwf.or.th/?318250/Youth%20Water%20Guardian%20Project
To-orn, N. (2022). Application of aquatic oligochaetes as Indicators to assess water quality for aquaculture water resource management in Ayutthaya Province. Ayutthaya: Rajamangala University of Technology Suvarnabhumi.
Maksong, S., Dapngoen, M., Chiangthong, K., Sornpai, T., and Charoenchaichankid, T. (2019). Water quality assessment and water resource management by community participatory at ban phunamron, ban kao sub-district, muang district, kanchanaburi province. Thai Science and Technology Journal (TSTJ), 28(6), 1014-1028.
To-orn, N. (2022). Solving mysteries of water quality with benthic fauna. Ayutthaya: Rajamangala University of Technology Suvarnabhumi.
Jivalak, J., Nagachinta, A., and Piumtipmanus, M. (2007). Thai economic fresh-water clam. Technical Paper No. 8/2007 Inland Fisheries Institute, Department of Fisheries, Ministry of Agriculture and Cooperatives, Department of Fisheries.
Brinkhurst, R. O. (1971). A guide for the identification of british aquatic oligochaeta (2nd ed.). University of Toronto, Toronto: Titus Wilson & Sons LTD.
Brandt, R. A. M. (1974). The non-marine aquatic mollusca of thailand. In Archiv für Molluskenkunde. Senckenbergische Naturforschende Gesellschaft, Band 105. pp. 1-423.
Fauchald, K. (1977). The polychaete worms definitions and keys to the orders, families and genera. Los Angeles: The Natural History Museum.
Raw, J. L., Perissinotto, R., Miranda, N. A. F., and Peer, N. (2016). Diet of Melanoides tuberculata (Müller, 1774) from subtropical coastal lakes: Evidence from stable isotope (δ13C and δ15N) analyses. Limnologica, 59, 116-123.
Jawed, S. T., Al-Taher, Q. M., and Shihab, A. F. (2022). Melanoides tuberculate as bioindicator of the heavy metal contamination in water and sediment pollution of euphrates river at thi-qar province, iraq. Health Education and Health Promotion, 10(2), 247-253.
Sulaeman, D., Nurruhwati, I., Hasan, Z., and Hamdani, H. (2020). Spatial distribution of macrozoobenthos as bioindicators of organic material pollution in the citanduy river, cisayong, tasikmalaya region, west java, indonesia. Asian Journal of Fisheries and Aquatic Research, 9(1), 32-42.
Australian Freshwater Invertebrates. (2024). Naucoridae-Naucoris. https://www.mdfrc.org.au/bugguide/index.htm
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของวารสารสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
