การพยากรณ์ทิศทางการระบาดและวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงโรคไข้เลือดออกด้วยวิธีการทางสารสนเทศภูมิศาสตร์และเทคนิคเหมืองข้อมูลในเขตพื้นที่ตำบลบางแม่นาง อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

โรคไข้เลือดออกยังคงเป็นปัญหาสำคัญที่มีการระบาดอย่างต่อเนื่อง แต่ละปีจะมีการพยากรณ์และคาดการณ์แนวโน้มการระบาดล่วงหน้า ทั้งในระดับประเทศ ระดับเขตสุขภาพ ระดับจังหวัด และระดับอำเภอ เพื่อเตรียมความพร้อมในการป้องกันการระบาด ผู้วิจัยจึงมีความสนใจที่จะศึกษาการพยากรณ์ทิศทางการระบาดและวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงโรคไข้เลือดออกในระหว่างเกิดการระบาด โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการพยากรณ์ทิศทางการระบาดและวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงโรคไข้เลือดออก เพื่อพยากรณ์ทิศทางการระบาดและวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงโรคไข้เลือดออก และเพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพความแม่นยำของอัลกอริทึมในการพยากรณ์ พื้นที่ศึกษาวิจัย คือ ตำบลบางแม่นาง อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี ข้อมูลผู้ป่วยไข้เลือดออก จำนวน 235 ราย ดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพื้นที่และข้อมูลเชิงคุณลักษณะและเชื่อมโยงข้อมูลด้วยวิธีการทางสารสนเทศภูมิศาสตร์ ปัจจัยที่คัดเลือกทั้งหมด 9 ปัจจัย ได้แก่ 1) การใช้ประโยชน์ที่ดิน 2) จำนวนแปลงที่ดิน 3) ความหนาแน่นครัวเรือน 4) กลุ่มอายุ 5 กลุ่มวัย 5) เพศ 6) ปริมาณน้ำฝน 7) ความชื้นสัมพัทธ์ 8) อุณหภูมิ และ 9) ดัชนีความร้อน ดำเนินการสร้างแบบจำลองในการพยากรณ์ด้วยเทคนิคเหมืองข้อมูล 3 อัลกอริทึม ได้แก่ วิธีต้นไม้ตัดสินใจ (Decision Tree) อัลกอริทึม CART (Classification and Regression Tree) วิธีต้นไม้ตัดสินใจ (Decision Tree) อัลกอริทึม ID3 (Iterative Dichotomiser3) และวิธีป่าสุ่ม (Random Forest) ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่มีความสำคัญต่อการพยากรณ์ 3 อันดับแรก ได้แก่ การใช้ประโยชน์ที่ดิน จำนวนแปลงที่ดิน และความหนาแน่นครัวเรือน ผลการพยากรณ์ทิศทางการระบาด พบว่าแบบจำลองสามารถพยากรณ์และวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยง ระดับความเสี่ยง และจำนวนครัวเรือนที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยงได้ แบบจำลองที่สร้างจากวิธีต้นไม้ตัดสินใจ (Decision Tree) อัลกอริทึม ID3 (Iterative Dichotomiser3) เป็นแบบจำลองการพยากรณ์ที่ดีสุดในการวิจัยนี้ มีค่าความถูกต้อง (Accuracy) 98% ค่าประสิทธิภาพโดยรวมเฉลี่ยเท่ากับ 98%