ประสิทธิภาพของสารสกัดใบยาสูบและใบชาน้ำมันต่อการควบคุมเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (Nilaparvata lugens (Stål, 1854)) และผลกระทบต่อมวนเขียวดูดไข่ (Cyrtorhinus lividipennis Reuter) ในนาข้าว
คำสำคัญ:
ยาสูบ, ชาน้ำมัน, เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล, มวนเขียวดูดไข่บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของสารสกัดจากใบยาสูบและใบชาน้ำมันในการควบคุมเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (Nilaparvata lugens Stål, 1854) และผลกระทบต่อมวนเขียวดูดไข่ (Cyrtorhinus lividipennis Reuter) ในนาข้าวอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก โดยดำเนินการในช่วงเดือนมกราคม ถึง เมษายน พ.ศ. 2567 วางแผนการทดลองแบบสุ่มบล็อกสมบูรณ์ (RCBD) มี 3 ซ้ำ ชุดการทดลองประกอบด้วยสารสกัดยาสูบความเข้มข้น 5% และ 10% สารสกัดชาน้ำมันความเข้มข้น 5% และ 10% เปรียบเทียบกับสารควบคุม 3 ชนิด ได้แก่ ปิโตรเลียมออยล์ (SKN Spray 99) ความเข้มข้น 60 ซีซีต่อน้ำ 20 ลิตร ไซเปอร์เมทริน (Uptane 35) ความเข้มข้น 20 ซีซีต่อน้ำ 20 ลิตร และน้ำเปล่า ผลการศึกษาพบว่า อายุข้าว 75 วัน น้ำเปล่ามีเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลเฉลี่ย 11.15 ตัวต่อกอ และสารสกัดชาน้ำมัน 5% (9.73 ตัวต่อกอ) มีเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลหนาแน่นถึงระดับที่สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจ แต่หากพิจารณาการใช้สารสกัดจากพืชพบว่าสามารถควบคุมจำนวนเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลได้ในระดับที่ไม่สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจเช่นเดียวกับการใช้สารเคมีได้แก่ สารสกัดยาสูบ 10% (3.37 ตัวต่อกอ) สารสกัดยาสูบ 5% (3.62 ตัวต่อกอ) สารสกัดชาน้ำมัน 10 % (5.00 ตัวต่อกอ) ปิโตรเลียมออยล์ (60 ซีซีต่อน้ำ 20 ลิตร) (3.46 ตัวต่อกอ) และไซเปอร์เมทริน (20 ซีซีต่อน้ำ 20 ลิตร) (2.57 ตัวต่อกอ) ตามลำดับ ในขณะที่ประชากรมวนเขียวดูดไข่ (Cyrtorhinus lividipennis Reuter) การใช้สารสกัดจากพืชในความเข้มข้นที่แตกต่างกันมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อข้าวอายุ 75 วัน น้ำเปล่ามีจำนวนมวนเขียวดูดไข่มากที่สุด (6.00 ตัวต่อกอ) รองลงมาคือสารสกัดยาสูบ 5% (4.50 ตัวต่อกอ) สารสกัดชาน้ำมัน 10% (4.25 ตัวต่อกอ) สารสกัดชาน้ำมัน 5% (4.00 ตัวต่อกอ) สารสกัดยาสูบ 10% (3.00 ตัวต่อกอ) ปิโตรเลียมออยล์ (60 ซีซีต่อน้ำ 20 ลิตร) (2.50 ตัวต่อกอ) และไซเปอร์เมทริน (20 ซีซีต่อน้ำ 20 ลิตร) (1.25 ตัวต่อกอ) ตามลำดับ อย่างไรก็ตามการใช้ไซเปอร์เมทริน (20 ซีซีต่อน้ำ 20 ลิตร) มีประสิทธิภาพในการลดจำนวนเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลมากกว่าสารสกัดจากพืชแต่ยังมีผลกระทบเชิงลบต่อจำนวนมวนเขียวดูดไข่ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการควบคุมเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลในนาข้าว ซึ่งทุกกรรมวิธีมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น (p < 0.05)
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Wangsilabat, P., Ruayaree, S., Phattarasutti, R., Thirawat, C., and Yaklai, W. (2002). Friends and enemies of farmers: Natural enemies of important rice insect pests. Thailand Agricultural Cooperative Community Printing Co., Ltd. (in Thai)
Phimsamhan, S., and Somboon, S. (2001). Effect of neem extract to Cyrtorhinus lividipennis Reuter and Tytthus chinensis Stal [Research report]. Faculty of Agriculture, Khon Kaen University. (in Thai)
Ek-amnuay, P. (2009). The worid of dragonflies 1. Publishing House, Printing Business Line. (in Thai)
Phimsamhan, S. (1997). Insecticide (2nd ed.). Faculty of Agricultural, Khon Kaen University. (in Thai)
Wongsuk, S., Chanbang, Y., and Kulsarin, J. (2017). Efficacy of fine tobacco leaf scrap and stem for controlling some insect pests of vegetables. Journal of Agriculture, 33(3), 367-376. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/joacmu/article/view/243144 (in Thai)
Sornnuwat, Y. (1997). Natural durability of artificial neem wood against invasion of underground termites. In Research on the utilization of artificial neem wood. Forest Product Research and Development Division. Royal Forest Department, Bangkok (pp. 183-190). (in Thai)
Charoenkrung, K., Pengyam, W., Chomdech, T., and Jakpong, N. (2014). The effectiveness of neem wood on the infestation of wood - destroying termites and Approaches to Economic Value, (pp. 55-67). In Yosanan Phromchotikul. Research on the utilization of neem trees to increase economic value. Office of Forest Research and Development, Royal Forest Department, Bangkok. (in Thai)
Chaipattana Foundation. (2023). Camellia seed oil and other plant oil product research and development center. Retrieved December 15, 2022, from http://www.teaoilcenter.org/index
Kroeksakul, P., Ngamniyom, A., Silprasit, K., Sutthisaksopon, P., Sriyapai, T., Phowan, N., and Singhaboot, P. (2023). Evaluation of pesticide and heavy metal contamination on soil properties and microbiota in thailand’s mountainous region. Journal of Ecological Engineering, 24(7), 331-344. https://doi.org/10.12911/22998993/165957
Department of Agricultural Extension. (2018). Mode of action of 29 groups insecticide. Retrieved May 2, 2024, from www.ppsf.doae.go.th/wordpress/wp-content/uploads/2018/08/Modeofactionof29groups.pdf
Sangpakdee, K., Silprasit, K., Peangthai, D., Khwaiphan, W., Siriyan, S., and Kroeksakul, P. (2014). A study of chemical use behaviors of farmers in Ong-kharak district, Nakhon Nayok province, Thailand. Khon Kean Agriculture Journal, 42(3), 375-384. (in Thai)
Aranmit, S., Boonsanga, K., Chaiyavong, J., Kobelli, P., Chumsang, A., Nilbut, C., Li-in, S., Dunsuk, N., Buasa, P., and Tongprasong, S. (2023). Current resistance situation of the brown planthopper to insecticides in the upper northern Thailand. Rajabhat Agriculture Journal, 22(1), 1-13. https://li04.tci-thaijo.org/index.php/kjna/article/view/4348/220 (in Thai)
Garrood, W. T., Zimmer, C. T., Gorman, K. J., Nauen, R., Bass, C., and Davies, T. G. E. (2016). Field-evolved resistance to imidacloprid and ethiprole in populations of brown planthopper Nilaparvata lugens collected from across South and East Asia. Pest Management Science, 72(1), 140-149. https://doi.org/10.1002/ps.3980
Phisitkul, S., and Ritmontri, T. (2000). Study on the side effects of pesticides for control brown planthopper (Nilaparvata lugens (Stål)) to the survival of its egg predator, the mirid bug (Tytthus chinensis Stal). In S. Aranmit (Chairs), The 38th Kasetsart University Academic Conference on Plants and Agricultural Communication Extension. Kasetsart University Academic Conference No. 38 (pp. 460-467), Bangkok. (in Thai)
Simmons, A. M., and Jackson, D. M. (2000). Evaluation of foliar-applied insecticides on abundance of parasitoids of Bemesia argentifolii (Homoptera: Aleyrodidae) in vegetables. Journal of Entomological Science, 35(1), 1-8. https://doi.org/10.18474/0749-8004-35.1.1
Tomizawa, M., and Casida, J. E. (1999). Minor structural changes in nicotinoid insecticides confer differential subtype selectivity for mammalian nicotinic acetylcholine receptors. British Journal of Pharmacology, 127(1), 115-122. https://doi.org/10.1038/sj.bjp.0702526
Tansuwan, K., and Tansuwan, S. (2002). Comparative study of extracts from medicinal plants on Spodoptera litura. Department of Chemistry, Faculty of Science, Thaksin University. https://tarr.arda.or.th/preview/item/NmJyjB8PjD8QLlh_l3438?keyword=วิจัย (in Thai)
Plant Protection Promotion and Soil – Fertilizer Management Division. (2024). Disease and pest management information: Rice, Brown Planthopper. Retrieved May 5, 2024, from http://www.ppsf.doae.go.th/pest_management/index_rice/brown_planthopper/brown_planthopper.html
Saengwan, W., Muenkhwa, C., Teweswarakul, J., Khomkong, S., Phonswai, A., Khunlert, P., Tongnak N., Klangboonkrong, A., Punprakhon, A., and Bannakarn, I. (2016). Efficiency of tobacco solution on controlling Scirtothrips dosalis Hood in field. Agriculture Production Sciences Research and Development Division. pp. 1-20. https://agkb.lib.ku.ac.th/doa/search_detail/result/384967
(in Thai)
Srirattanasak, W., Phattarasutti, R., Jiaowatthana, N., Patcharathai, P., Ritmontri, T., and Sengsuem, P. (2007). Insects – Rice pests and prevention. Thailand Agricultural Cooperative Community Printing Co., Ltd. (in Thai)
Sangpakdee, T., Sriyapai, T., Hansakul, A., Aksornniem, S., and Sangpakdee, W. (2024). Effect of bio – extraction for controling of underground termites Coptotermes gestroi (Wasmann). Srinakharinwirot University Journal of Sciences and Technology, 16(31), 1-8, Article 253641. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/swujournal/article/view/253641 (in Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของวารสารสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
