การผลิตคอร์ไดเซปินและอะดีโนซีนอย่างยั่งยืนจากเห็ดถั่งเช่าสีทองโดยใช้ผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมเกษตร
คำสำคัญ:
ผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมเกษตร, เห็ดสมุนไพร, ความยั่งยืน, สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพบทคัดย่อ
ผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมเกษตรเป็นทรัพยากรที่มีอยู่มากและต้นทุนต่ำ ซึ่งมีศักยภาพในการเปลี่ยนรูปทางชีวภาพไปเป็นสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่มีมูลค่าสูง การศึกษานี้ประเมินการใช้เปลือกถั่วเหลือง (SB-H) ชานอ้อย (SC-B) และแกลบ (RH-K) เป็นวัสดุเพาะเลี้ยงเห็ดถั่งเช่าสีทอง (Cordyceps militaris) ภายใต้สภาวะหมักในของแข็งโดยใช้ข้าวกล้องหอมมะลิเป็นกลุ่มควบคุม ผลการทดลองพบว่า อาหารเพาะเลี้ยงสูตรเปลือกถั่วเหลืองให้ผลผลิตชีวมวล 3.04 ± 0.06 กรัม ซึ่งไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญกับสูตรอาหารข้าวกล้องหอมมะลิ (3.07 ± 0.06 กรัม) แต่อย่างไรก็ตาม สูตรอาหารเพาะเลี้ยงสูตรเปลือกถั่วเหลืองสามารถส่งเสริมการผลิตสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพได้สูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีคอร์ไดเซปิน 7.76 ± 0.26 มิลลิกรัม/กรัม น้ำหนักแห้ง (เพิ่มขึ้นร้อยละ 22.40 เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม) และมีปริมาณอะดีโนซีน 0.47 ± 0.02 มิลลิกรัม/กรัม น้ำหนักแห้ง นอกจากนี้ การใช้เปลือกถั่วเหลืองยังช่วยลดต้นทุนการผลิตต่อกรัมของน้ำหนักแห้งได้ร้อยละ 7.54 การวิเคราะห์วัสดุเพาะฐานรองดอกพบว่ามีสารสำคัญตกค้างอยู่ในระดับสูง โดยวัสดุเพาะฐานรองดอกจากอาหารสูตรเปลือกถั่วเหลืองมีคอร์ไดเซปินตกค้างสูงสุด (6.83 ± 0.16 มิลลิกรัม/กรัม น้ำหนักแห้ง) ขณะที่วัสดุเพาะฐานรองดอกจากอาหารสูตรชานอ้อยมีอะดีโนซีนตกค้างสูงสุด (0.37 ± 0.02 มิลลิกรัม/กรัม น้ำหนักแห้ง) แสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการนำวัสดุเพาะฐานรองดอกกลับมาใช้ประโยชน์ ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมเกษตร สามารถใช้เป็นวัสดุเพาะเลี้ยงทางเลือกที่ยั่งยืนและมีประสิทธิภาพในการผลิตเห็ดถั่งเช่าสีทอง ทั้งในด้านการสร้างมวลชีวภาพ การเพิ่มการผลิตสารออกฤทธิ์ และการสนับสนุนเศรษฐกิจหมุนเวียนในการเพาะเลี้ยงเห็ดสมุนไพร
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Priyanka, G., Singiri, J. R., Adler-Agmon, Z., Sannidhi, S., Daida, S., Novoplansky, N., and Grafi, G. (2024). Detailed analysis of agro-industrial byproducts/wastes to enable efficient sorting for various agro-industrial applications. Bioresources and Bioprocessing, 11(1), Article 45.
Rațu, R. N., Veleșcu, I. D., Stoica, F., Usturoi, A., Arsenoaia, V. N., Crivei, I. C., Postolache, A. N., Lipșa, F. D., Filipov, F., Florea, A. M., Chițea, M. A., and Brumă, I. S. (2023). Application of agri-food by-products in the food industry. Agriculture, 13(8), Article 1559.
Ashraf, S. A., Elkhalifa, A. E. O., Siddiqui, A. J., Patel, M., Awadelkareem, A. M., Snoussi, M., Ashraf, M. S., Adnan, M., and Hadi, S. (2020). Cordycepin for health and wellbeing: A potent bioactive metabolite of an entomopathogenic cordyceps medicinal fungus and its nutraceutical and therapeutic potential. Molecules, 25(12), Article 2735.
Elkhateeb, W., Daba, G., Thomas, P., and Wen, T.-C. (2019). Medicinal mushrooms as a new source of natural therapeutic bioactive compounds. Egyptian Pharmaceutical Journal, 18(2), 88-101.
Trung, N. Q., Dat, N. T., Anh, H. N., Tung, Q. N., Nguyen, V. T. H., Van, H. N. B., Van, N. M. N., and Minh, T. N. (2024). Substrate influence on enzymatic activity in Cordyceps militaris for health applications. Chemistry, 6, 517-530.
Wen, T.-C., Li, G. R., Kang, J.-C., Kang, C., and Hyde, K. (2014). Optimization of solid-state fermentation for fruiting body growth and cordycepin production by Cordyceps militaris. Chiang Mai Journal of Science, 41, 858-872.
Tao, S. X., Xue, D., Lu, Z. H., and Huang, H. L. (2020). Effects of substrates on the production of fruiting bodies and the bioactive components by different Cordyceps militaris strains (Ascomycetes). International Journal of Medicinal Mushrooms, 22(1), 55-63.
Borde, M., and Singh, S. K. (2023). Enhanced production of cordycepin under solid-state fermentation of Cordyceps militaris by using combinations of grains/substrates. Brazilian Journal of Microbiology, 54(4), 2765-2772.
Lin, Q., Long, L., Wu, L., Zhang, F., Wu, S., Zhang, W., and Sun, X. (2017). Evaluation of different agricultural wastes for the production of fruiting bodies and bioactive compounds by medicinal mushroom Cordyceps militaris. Journal of the Science of Food and Agriculture, 97(10), 3476-3480.
Pintathong, P., Chomnunti, P., Sangthong, S., Jirarat, A., and Chaiwut, P. (2021). The feasibility of utilizing cultured Cordyceps militaris residues in cosmetics: Biological activity assessment of their crude extracts. Journal of Fungi (Basel), 7(11), Article 973.
Jędrejko, K., Kała, K., Sułkowska-Ziaja, K., Krakowska, A., Zięba, P., Marzec, K., Szewczyk, A., Sękara, A., Pytko-Polończyk, J., and Muszyńska, B. (2022). Cordyceps militaris-fruiting bodies, mycelium, and supplements: Valuable component of daily diet. Antioxidants (Basel), 11(10), Article 1861.
Jędrejko, K. J., Lazur, J., and Muszyńska, B. (2021). Cordyceps militaris: An overview of its chemical constituents in relation to biological activity. Foods, 10(11), Article 2634.
Dunn, J., and Grider, M. H. (2023). Physiology, adenosine triphosphate. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing.
Zhang, H., Yang, J., Luo, S., Liu, L., Yang, G., Gao, B., Fan, H., Deng, L., and Yang, M. (2024). A novel complementary pathway of cordycepin biosynthesis in Cordyceps militaris. International Microbiology, 27(4), 1009-1021.
Pang, F., Wang, L., Jin, Y., Guo, L., Song, L., Liu, G., and Feng, C. (2018). Transcriptome analysis of Paecilomyces hepiali at different growth stages and culture additives to reveal putative genes in cordycepin biosynthesis. Genomics, 110(3), 162-170.
Gregori, A., (2014). Cordycepin production by Cordyceps militaris cultivation on spent brewery grains. Acta Biologica Slovenica, 57(2), 45-52.
Raethong, N., Wang, H., Nielsen, J., and Vongsangnak, W. (2019). Optimizing cultivation of Cordyceps militaris for fast growth and cordycepin overproduction using rational design of synthetic media. Computational and Structural Biotechnology Journal, 18, 1-8.
Zou, G., Li, B., Wang, Y., Yin, X., Gong, M., Shang, J., Wei, Y., Li, X., and Bao, D. (2021). Efficient conversion of spent mushroom substrate into high value-added anticancer drug pentostatin with engineered Cordyceps militaris. Green Chemistry, 23(24), 10030-10038.
Kontogiannatos, D., Koutrotsios, G., Xekalaki, S., and Zervakis, G. I. (2021). Biomass and cordycepin production by the medicinal mushroom Cordyceps militaris-A review of various aspects and recent trends towards the exploitation of a valuable fungus. Journal of Fungi (Basel), 7(11), Article 986.
Barbosa, F. F., Tokach, M. D., DeRouchey, J. M., Goodband, R. D., Nelssen, J. L., and Dritz, S. S. (2008). Variation in chemical composition of soybean hulls. Kansas Agricultural Experiment Station Research Reports, 0(10). https://doi.org/10.4148/2378-5977.7001
Chang, Y., Liu, X., Jiao, Y., and Zheng, X. (2024). Improved cordycepin production by Cordyceps militaris using corn steep liquor hydrolysate as an alternative protein nitrogen source. Foods, 13(15), Article 813.
Shrestha, B., Zhang, W., Zhang, Y., and Liu, X. (2012). The medicinal fungus Cordyceps militaris: Research and development. Mycological Progress, 11(3), 599-614.
Phoungthong, K., Aiphuk, W., Maneerat, T., Suwunwong, T., Choto, P., and Chomnunti, P. (2022). Utilization of corncob biochar in cultivation media for cordycepin production and biomass of Cordyceps militaris. Sustainability, 14(15), Article 9362.
Ma, X., Yan, S., and Wang, M. (2025). Spent mushroom substrate: A review on present and future of green applications. Journal of Environmental Management, 373, Article 123970.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของวารสารสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
