นิเวศวิทยาของไส้เดือนน้ำจืดบริเวณแหล่งน้ำพื้นที่รับน้ำ อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
คำสำคัญ:
Freshwater Aquatic oligochaetes; Distribution; Bangbarn district catchment area; Ayutthaya Provinceบทคัดย่อ
การศึกษานิเวศวิทยาของไส้เดือนน้ำบริเวณแหล่งน้ำในพื้นที่รับน้ำอำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลาย การกระจาย และความหนาแน่นของไส้เดือนน้ำ รวมถึงปัจจัยคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง โดยทำการเก็บตัวอย่างจำนวน 12 สถานี ครอบคลุมบริเวณแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำน้อย และพื้นที่ทุ่งบางบาล ในช่วงเดือนมิถุนายน 2563 (ฤดูแล้ง) เดือนกรกฎาคมและสิงหาคม 2563 (ต้นฤดูฝน) และเดือนกันยายน 2563 (ปลายฤดูฝน) ผลการวิจัยพบไส้เดือนน้ำรวม 2 วงศ์ ได้แก่ วงศ์ Naididae ซึ่งประกอบด้วย Branchiura sp. เป็นชนิดเด่นที่มีความชุกชุมสูงสุด รองลงมาคือ Tubifex sp., Dero sp. และ Branchiodrilus sp. ตามลำดับ และวงศ์ Aeolosomatidae พบชนิดเดียวคือ Aeolosoma sp. โดยความหนาแน่นของไส้เดือนน้ำระหว่างสถานีมีความแตกต่างกันทางสถิติ (p< 0.05) ซึ่งมีค่าสูงสุดในช่วงต้นฤดูฝนในเดือนสิงหาคม จากการวิเคราะห์สหสัมพันธ์ พบว่าความลึก อุณหภูมิ ความเป็นกรด-ด่าง ค่าการนำไฟฟ้า
ของน้ำ ปริมาณอนุภาคซิลท์-เคลย์และปริมาณสารอินทรีย์รวมในดินตะกอน เป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อการกระจายและความหนาแน่นของไส้เดือนน้ำ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าความหนาแน่นของไส้เดือนน้ำกลุ่มเด่นที่เพิ่มสูงขึ้นสามารถใช้เป็นดัชนีชีวภาพบ่งชี้สภาวะมลพิษและการสะสมของสารอินทรีย์ในดินตะกอนของพื้นที่รับน้ำได้ เนื่องจากเป็นกลุ่มที่ทนต่อสภาวะออกซิเจนละลายน้ำต่ำ ข้อมูลทางด้านนิเวศวิทยานี้จึงเป็นประโยชน์ต่อการกำหนดแนวทางบริหารจัดการน้ำและการเฝ้าระวังคุณภาพสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ลุ่มน้ำ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Brinkhurst, R. O., and Jamieson, B. G. M. (1971). Aquatic Oligochaete of the world. Toronto: University Toronto Press.
Arimoro. F. O., Ikomi, R. B., and Iwegbue, C. M. (2007). Ecology and abundance of oligochaetes as indicators of organic pollution in an urban stream in southern Nigeria. Pakistan Journal of Biological Sciences, 10(3), 446-453.
McCall, P. L., and Fisher, J. B. (1980). Effects of Tubificid Oligochaetes on Physical and Chemical Properties of Lake Erie Sediments. In R. O. Brinkhurst, and D. G. Cook (Eds.), Aquatic Oligochaete Biology (pp. 253-317). New York: Plenum Press.
Lobo, H., and Espindola, E. L. G. (2014). Branchiura sowerbyi Beddard, 1892 (Oligochaeta: Naididae) as a test species in ecotoxicology bioassays: a review. Zoosymposia, 9, 059-069.
To-orn, N. (2018). Benthic Macrofauna as Indicator for Aquatic Environmental Quality: A Case Study of Cages Culture in the Noi River, Ayutthaya Province. Thai Science and Technology Journal, 26(8), 1365-1380. (In Thai)
Thai PBS World’s General Desk. (2025). We keep drowning to save Bangkok: Ayutthaya locals plead for flood relief. Thai PBS World. https://world.thaipbs.or.th/detail/we-keep-drowning-to-save-bangkok-ayutthaya-locals-plead-for-flood-relief/59180
To-orn, N. (2015). Benthic Macrofaunal Community Structure in the Pasak River, Ayutthaya Province. Ramkhamhaeng Research Journal of Sciences and Technology, 18(2), 13-28. (In Thai)
To-orn, N. (2021). Effects of Aquatic Environmental Factors on Benthic Macrofauna: Case Study of Pasak River in The Urban Area of Ayutthaya Province. Srinakharinwirot University (Journal of Science and Technology), 13(25), 26-38. (In Thai)
Brinkhurst, R. O. (1971). A Guide for the Identification of British Aquatic (2nd ed.). Toronto: Titus Wilson and Sons LTD.
Nelson, D. W., and Sommers, L. E. (1982). Total Carbon, Organic Carbon and Organic Matter. In A.L. Page, (Ed.), Methods of Soil Analysis, Part 2: Agronomy Monographs 9 (pp. 539-579). Madison, WI: ASA and SSSA.
Tucker, M. (1988). Techniques in Sedimentology. Oxford: Blackwell Scientific Publications.
Krebs, C. J. (1989). Ecological methodology. New York: Harper Collins Publishers.
Pollution Control Department. (2000). Water Quality Standards and Criteria in Thailand. Bangkok: Pollution Control Department, Ministry of Natural Resources and Environment.
Duangsawat, M. (1988). Water quality criteria for the protection of freshwater aquatic organisms. The Proceedings of the 26th Kasetsart University Annual Conference, Research Report on Resources and Environment (pp.101-107). Kasetsart University. (In Thai)
To-orn, N. (2022). Using Benthic Macrofauna as Biological Index for Water Resources Quality Assessment in Pasak River, Ayutthaya Province. Thai Science and Technology Journal, 30(3), 33-46.
Azwady, A. A., YanYi, W., Mustafa, M., and Arshad, A. (2010). Ecology of Aquatic Worms in the Langat River, Selangor, Peninsular Malaysia. Research Journal of Fisheries and Hydrobiology, 5(1), 14-20.
Sauter, G., and Güde, H. (1996). Influence of grain size on the distribution of tubificid oligochaete species. Hydrobiologia, 334, 97-101.
Kaeser, A. J., and Sharpe, W. E. (2011). Patterns of Distribution and Abundance of Tubifex tubifex and Other Aquatic Oligochaetes in Myxobolus cerebralis Enzootic Areas in Pennsylvania. Journal of Aquatic Animal Health, 18(1), 64-78.
Tockner, K., and Stanford, J.A. (2002). Riverine flood plains: present state and future trends. Environmental Conservation, 29(3), 308-330.
Weber, R. E. (1978). Respiration. In P.J. Mill (Ed.), Physiology of Annelids (pp. 369–392). London, New York, San Francisco: Academic Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของวารสารสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
