ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คุณสมบัติการเก็บความร้อนของเกลือตัวผู้และตัวเมียในงานแพทย์แผนไทย

บทคัดย่อ

การทับหม้อเกลือในหญิงหลังคลอดมีการระบุไว้ว่า ให้นำเกลือตัวผู้ใส่ในหม้อดินหรือที่เรียกได้อีกชื่อหนึ่งว่าหม้อทะนน เพื่อเป็นตัวเก็บความร้อน และตามตำราการรักษาโรคของแพทย์แผนไทยได้มีการแบ่งเพศตามลักษณะของเกลือไว้ 2 ประเภทด้วยกัน ได้แก่ เกลือตัวผู้กับตัวเมีย แต่ยังไม่มีรายงานที่ระบุแน่ชัดว่า เหตุใดจึงต้องเป็นเกลือตัวผู้เท่านั้น อีกทั้งยังไม่ระบุด้วยว่าเป็นเกลือสมุทรหรือเกลือสินเธาว์ หรือบางตำราไม่ได้เฉพาะเจาะจงว่าเป็นเกลือตัวผู้ การศึกษาครั้งนี้ จึงมีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาคุณสมบัติในการเก็บความร้อนของเกลือสมุทรตัวผู้และตัวเมีย 2) เพื่อเปรียบเทียบคุณสมบัติการเก็บความร้อนของเกลือสมุทรตัวผู้และตัวเมีย วิธีการศึกษา วัดขนาดและชั่งน้ำหนักของหม้อทะนนเพื่อคัดเลือกขนาดหม้อทะนนให้มีความใกล้เคียงกันมากที่สุด ทำการวัดขนาดและชั่งน้ำหนักของเม็ดเกลือสมุทรตัวผู้และตัวเมียก่อนและหลังการทดลอง เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงขนาดของเม็ดเกลือ ทดสอบความสามารถในการเก็บความร้อนของเกลือสินเธาว์ตัวผู้กับเกลือตัวเมีย โดยนำเกลือสมุทรตัวผู้และตัวเมียใส่ลงในหม้อทะนนอย่างละ 3 ใบ ให้มีความหนาแน่นของเกลือในหม้อแต่ละใบมีความหนาแน่นของเกลือที่ 0.8 g/cm³ จับเวลา 5 นาที หลังจากตั้งเตาไฟฟ้าให้ได้อุณหภูมิ 300 องศาเซลเซียส นำหม้อทะนนที่ใส่เกลือขึ้นตั้ง
จับเวลาจนเกลือสุก จากนั้นยกหม้อทะนนออกมาวางบนสมุนไพรที่เตรียมไว้แล้วห่อผ้าทันที บันทึกอุณหภูมิ ระยะเวลาที่เกลือสุก และบันทึกข้อมูลของอุณหภูมิของเกลือในหม้อทะนนตั้งแต่ห่อผ้าดิบเสร็จจนถึงอุณหภูมิห้องขณะทำการทดลอง จากนั้นให้นำหม้อเกลือไปให้ความร้อนจนเกลือสุกอีกครั้ง ทำเช่นนี้ซ้ำกันจนครบ 5 รอบ
ผลการศึกษา พบว่าขนาดและปริมาตรโดยสังเขปของเม็ดเกลือสมุทรตัวผู้และตัวเมีย มีขนาดเล็กลงหลังจากให้ความร้อน ด้านอุณหภูมิและระยะเวลาที่ทำให้เกลือสุก และระยะเวลาในการเก็บความร้อน ของเกลือสมุทรตัวผู้และตัวเมีย พบว่า ต้องใช้อุณหภูมิและระยะเวลาเพิ่มมากตามจำนวนรอบ แต่ระยะเวลาในการเก็บความร้อนลดลงเมื่อจำนวนรอบที่ทำให้เกลือสุกเพิ่มขึ้น

สรุป เมื่อพิจารณาจากผลการทดลองของระยะเวลาและอุณหภูมิที่ทำให้เกลือสุก รวมทั้งระยะเวลาในการเก็บความร้อน พบว่าเกลือสมุทรตัวผู้มีคุณสมบัติในการเก็บความร้อนได้ดีกว่าเกลือสมุทรตัวเมีย เมื่อพิจารณาร่วมกับข้อมูลด้านปริมาตรของเม็ดเกลือ หมายถึง ขนาดของเม็ดเกลือ จะพบว่าเม็ดเกลือที่มีขนาดใหญ่จะมีระยะเวลาในการเก็บความร้อนได้ดีกว่าเกลือที่มีขนาดเม็ดเล็ก ซึ่งจากการทดลองให้ความร้อนหรือการทำให้เกลือสุกมากกว่า 1 รอบ ส่งผลให้ขนาดของเม็ดเกลือเล็กลง และเมื่อขนาดของเม็ดเกลือเล็กลงก็ส่งผลให้ระยะเวลาในการเก็บความร้อนลดลงตามลงไปด้วย ซึ่งสอดคล้องกับองค์ความรู้ทางการแพทย์แผนไทยที่ระบุให้ใช้เกลือตัวผู้
ซึ่งมีขนาดที่ใหญ่กว่าเกลือตัวเมียในการนำมาใช้ในการทำหัตถการทับหม้อเกลือในหญิงหลังคลอด เพื่อเป็นการประหยัดพลังงานและเวลา จากผลการทดลองสรุปได้กว่าเกลือสมุทรตัวผู้ มีคุณสมบัติการเก็บความร้อนได้ดีกว่าเกลือสมุทรตัวเมีย แพทย์แผนไทยควรเลือกใช้เกลือตัวผู้ที่จะนำไปใช้ในหัตถการทับหม้อเกลือ หรือหากไม่สามารถหาเกลือตัวผู้ได้ควรเลือกหรือคัดขนาดของเม็ดเกลือที่มีขนาดใหญ่ และสามารถนำเกลือที่ผ่านความร้อนแล้วมาใช้ซ้ำได้ 2-3 รอบ เนื่องจากระยะเวลาการคายความร้อนในแต่ละรอบของเกลือนั้นไม่มีความแตกต่างกัน เพียงแต่จะต้องใช้ระยะเวลาและพลังงานที่จะทำให้เกลือสุกเพิ่มมากขึ้นตามจำนวนรอบ