พฤกษเคมีและฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของตำรับยาแผนไทย: อัคคินีวคณะ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ตำรับยาอัคคินีวคณะเป็นตำรับยาแผนไทยที่มีส่วนผสมของกัญชาเป็นส่วนประกอบ ซึ่งเป็นตำรับยาในกลุ่มยาอายุวัฒนะที่มีมาตั้งแต่รัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยมีสรรพคุณช่วยเจริญอาหาร บำรุงกำลัง แก้คลื่นไส้อาเจียน ซึ่งสรรพคุณดังกล่าวมีความสัมพันธ์กับชนิดและปริมาณสารพฤกษเคมีที่เป็นองค์ประกอบ แต่จนถึงปัจจุบันยังขาดข้อมูลด้านพฤกษเคมีของตำรับอัคคินีวคณะ ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงได้ทำการวิเคราะห์ชนิดและปริมาณสารพฤกษเคมีของตำรับอัคคินีวคณะด้วยเทคนิค HPLC ตลอดจนการศึกษาความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระ จากการศึกษาพบว่าสารสกัดเอทานอลตำรับยาอัคคินีวคณะมีค่า IC50 เท่ากับ 56.30±0.29 และ 23.39±0.44 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ด้วยวิธี DPPH และ ABTS ตามลำดับ และมีค่า FRAP เท่ากับ 448.01±5.72 มิลลิโมลต่อ 100 กรัมสารสกัด แต่ยังคงมีฤทธิ์น้อยกว่า Trolox (2506.15±13.60 มิลลิโมลต่อ 100 กรัมสารสกัด) และพบว่ามีปริมาณแคนนาบินอยด์สัมพัทธ์สูง (8130.00±35.59 ไมโครกรัมต่อกรัมสารสกัด) โดยมี d9-THC สูงที่สุด อีกทั้งพบว่ามีปริมาณฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์สัมพัทธ์เท่ากับ 1804.14±4.86 ไมโครกรัมต่อกรัมสารสกัด นอกจากนี้ในการวิเคราะห์สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พบว่าปริมาณฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์รวม ปริมาณแคนนาบินอยด์ที่มีความสัมพันธ์กันกับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ รวมไปถึง Gallic Acid และ p-Hydroxybenzoic Acid ที่มีความสัมพันธ์กับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระอย่างมีนัยสำคัญ จากผลการทดลองนี้จะเห็นได้ว่าตำรับยาอัคคินีวคณะมีศักยภาพเป็นสารต้านอนุมูลอิสระได้ โดยสามารถใช้เป็นข้อมูลที่สนับสนุนการใช้ตำรับยาแผนไทยไปพัฒนาสู่เภสัชภัณฑ์ได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธ์ ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนครเอกสารอ้างอิง
M. Sánchez, E. G. Burgos, I. Iglesias, R. Lozano, and M. P. G. Serranillos, “Current uses and knowledge of medicinal plants in the autonomous community of Madrid (Spain): a descriptive cross-sectional study,” BMC Complementary Medicine and Therapies, vol. 20, no. 306, pp. 1-13, Oct. 2020.
N. Lumlerdkij, R. Boonrak, S. Booranasubkajorn, P. Akarasereenont, and M. Heinrich, “In vitro protective effects of plants frequently used traditionally in cancer prevention in Thai traditional medicine: An ethnopharmacological study,” Journal of Ethnopharmacology, vol. 250, pp. 112409, Mar. 2020.
W. Kitdamrongtham, A. Manosroi, H. Akazawa, A. Gidado, P. Stienrut, W. Manosroi, W. Lohcharoenkal, T. Akihisa, and J. Manosroi, “Potent anti-cervical cancer activity: synergistic effects of Thai medicinal plants in recipe N040 selected from the MANOSROI III database,” Journal of Ethnopharmacology, vol. 149, no. 1, pp. 288-296, Aug. 2013.
Department of Thai Traditional and Alternative Medicine, National Thai Traditional Remedies with Ganja, 1st ed. Bangkok: Samchareon Phanich (Bangkok) Co., Ltd. Press, 2021.
A. S. Krzemień, S. Sip, P. Szulc, and J. C. Piontek, “Determining antioxidant activity of cannabis leaves extracts from different varieties-unveiling nature’s treasure trove,” Antioxidants, vol. 12, no. 7, pp. 1390, Jul. 2023.
M. N. Morshed, J. C. Ahn, R. Mathiyalagan, E. J. Rupa, R. Akter, M. R. Karim, D. H. Jung, D.U. Yang, D. C. Yang, and S. K. Jung, “Antioxidant activity of panax ginseng to regulate ROS in various chronic diseases,” Applied Sciences, vol. 13, no. 5, pp. 2893, Feb. 2023.
S. Pagliari, M. Forcella, E. Lonati, G. Sacco, F. Romaniello, P. Rovellini, P. Fusi, P. Palestini, L. Campone, M. Labra, A. Bulbarelli, and I. Bruni, “Antioxidant and anti-inflammatory effect of cinnamon (Cinnamomum verum J. Presl) bark extract after in vitro digestion simulation,” Foods, vol. 12, no. 3, pp. 452, Jan. 2023.
I. Mssillou, A. Agour, A. E. Ghouizi, N. Hamamouch, B. Lyoussi, and E. Derwich, “Chemical composition, antioxidant activity, and antifungal effects of essential oil from Laurus nobilis L. flowers growing in Morocco,” Journal of Food Quality, vol. 2020, pp. 1-8, Dec. 2020.
D. Daorueang, “Antioxidant activity and effect of sa-khan (Piper, Piperaceae) on the normal human proximal tubular epithelial cell line,” Naresuan University Journal: Science and Technology, vol. 28, no. 4, po. 29-35, jun. 2020.
W. Mahavorasirikul, V. Viyanant, W. Chaijaroenkul, A. Itharat, and K. Na-Bangchang, “Cytotoxic activity of Thai medicinal plants against human cholangiocarcinoma, laryngeal and hepatocarcinoma cells in vitro,” BMC Complementary and Alternative Medicine, vol. 28, no. 10, pp. 55, Sep. 2010.
B. Eldhose, V. Notario, and M. S. Latha, “Evaluation of phytochemical constituents and in vitro antioxidant activities of Plumbago indica root extract,” Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, vol. 2, no. 4, pp. 157-161, May. 2013.
S. Kalam, R. Singh, A. Mani, J. Patel, F. N. Khan, and A. Pandey, “Antioxidants: elixir of life,” International Multidisciplinary Research Journal, vol. 2, no.1, pp.18-34, Dec. 2012.
N. Phuyal, P. K. Jha, P. P. Raturi, and S. Rajbhandary, “Total phenolic, flavonoid contents, and antioxidant activities of fruit, seed, and bark extracts of Zanthoxylum armatum DC,” The Scientific World Journal, vol. 2020, pp. 1-7, Mar. 2020.
K. Chaikhong, S. Chumpolphant, P. Rangsinth, C. Sillapachaiyaporn, S. Chuchawankul, T. Tencomnao, and A. Prasansuklab, “Antioxidant and anti-skin aging potential of selected Thai plants: in vitro evaluation and in silico target prediction,” Plants, vol. 12, no. 1, pp. 65, Dec. 2022.
G. J. Molole, A. Gure, and N. Abdissa, “Determination of total phenolic content and antioxidant activity of Commiphora mollis (Oliv.) Engl. Resin,” BMC Chemistry, vol. 16, pp. 48, Jun. 2022.
P. Panyatip, T. Padumanonda, C. Yongram, T. Kasikorn, B. Sungthong, and P. Puthongking, “Impact of tea processing on tryptophan, melatonin, phenolic and flavonoid contents in mulberry (Morus alba L.) leaves: quantitative analysis by LC-MS/MS,” Molecules, vol. 27, no.15, pp. 4979, Aug. 2022.
C. Yongram, S. Thapphasaraphong, P. Mahakunakorn, B. Sungthong, R. Anorach, C. Phiphatwatcharaded, S. Katekaew, and P. Puthongking, “Inhibitory effect of leaf, bark and twig of Dipterocarpus alatus on the inflammation mediators, nitric oxide, PGE2, IL-1β and TNF-α in Macrophage RAW 264.7,” Tropical Journal of Natural Product Research, vol. 5, no. 2, pp. 299-303, Feb. 2021.
P. Siriparu, P. Panyatip, T. Pota, J. Ratha, C. Yongram, T. Srisongkram, B. Sungthong, and P. Puthongking, “Effect of germination and illumination on melatonin and its metabolites, phenolic content, and antioxidant activity in mung bean sprouts,” Plants, vol. 11, no. 21, pp. 2990, Nov. 2022.
X. Chen, H. Deng, J. A. Heise, D. P. Puthoff, N. B. Abboud, H. Yu, and J. Peng, “Contents of cannabinoids in hemp varieties grown in Maryland,” ACS Omega, vol. 6, no. 47, pp. 32186-32197, Nov. 2021.
C. Yongram, P. Panyatip, P. Siriparu, J. Ratha, B. Sungthong, S. Tadtong, and P. Puthongking, “Influence of maturity stage on tryptophan, phenolic, flavonoid, and anthocyanin content, and antioxidant activity of Morus alba L. fruit,” Rasayan journal of chemistry, vol. 15, no. 3, pp. 1693-1701, Jul-Sep. 2022.
I. F. F. Benzie and J. J. Strain, “The ferric reducing ability of plasma (FRAP) as a measure of “antioxidant power”: The FRAP assay,” Analytical Biochemistry, vol. 239, no. 1, pp. 70-76, Jul. 1996.
P. M. Dewick, Medicinal Natural Products: A Biosynthetic Approach, 3rd ed. United Kingdom: John Wiley & Sons Ltd., 2009.
S. Aryal, M. K. Baniya, K. Danekhu, P. Kunwar, R. Gurung, and N. Koirala, “Total phenolic content, flavonoid content and antioxidant potential of wild vegetables from western Nepal,” Plants, vol. 8, no. 4, pp. 96, Apr. 2019.
A. J. Hampson, M. Grimaldi, J. Axelrod, and D. Wink, “Cannabidiol and (-) delta 9-tetrahydrocannabinol are neuroprotective antioxidants,” Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS), vol. 95, no. 14, pp. 8268-8273, Jul. 1998.
Z. M. C. Yazici, B. Bilge, and S. Bolkent, “Anti-inflammatory potential of delta-9-tetrahydrocannabinol in hyperinsulinemia: an experimental study,” Molecular Biology Reports, vol. 49, no. 12, pp. 11891-11899, Dec. 2022.
A. L. Dawidowicz, M. O. Tomczyk, and R. Typek, “CBG, CBD, ∆9-THC, CBN, CBGA, CBDA and ∆9-THCA as antioxidant agents and their intervention abilities in antioxidant action,” Fitoterapia, vol. 152, pp. 104915, Jul. 2021.
S. Phongpaichit, J. Nikom, N. Rungjindamai, J. Sakayaroj, N. Hutadilok-Towatana, V. Rukachaisirikul, and K. Kirtikara, “Biological activities of extracts from endophytic fungi isolated from Garcinia plants,” FEMS Immunology and Medical Microbiology, vol. 51, no. 3, pp. 517–525, Dec. 2007.
P. Pratumyam, K. Lairungruang, P. Thimkorn, S. Obhasi, and S. Sangvichien, “Antioxidant activities and total phenolic contents of plook fai thatu remedy,” Journal of Traditional Thai Medical Research, vol.9, no.1, pp. 13-27, Jan-Jun. 2023.
K. Ouncharoen and W. Leelananthakul, “Antioxidant and anti-inflammatory activities of Prasa Khamin-Oi remedy and its herbal components,” Journal of Khon Kaen Provincial Health Office, vol. 4 no. 2, pp. 225-238, Jul-Dec. 2022.
C. Threrapanithan, N. Jaiaree, A. Itharat, S. Makchuchit, P. Thongdeeying, and S. Panthong, “Anti-inflammatory and antioxidant activities of the Thai traditional remedy called “Leard-ngam” and its plant ingredients,” Thammasat Medical Journal, vol. 15, no. 3, pp. 376-383, Jul-Sep. 2015.
S. H. Nam, J. Park, W. Jun, D. Kim, J. A. Ko, A. M. Abd El-Aty, J. Y. Choi, D. I. Kim, and K. Y. Yang, “Transglycosylation of gallic acid by using Leuconostoc glucansucrase and its characterization as a functional cosmetic agent,” AMB Express, vol. 7 no. 1, pp. 224, Dec 2017.
M. A. Awang, M. A. Z. Benjamin, A. Anuar, M. F. Ismail, S. D. Ramaiya, and S. N. A. M. Hashim, “Dataset of gallic acid quantification and their antioxidant and anti-inflammatory activities of different solvent extractions from Kacip Fatimah (Labisia pumila Benth. & Hook. f.) leaves,” Data Brief. vol. 5, no. 51, pp.109644, Dec. 2003.
