สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูป “กล้วยตาก” ด้วยการออกแบบบรรจุภัณฑ์ตามหลัก BCG Model อย่างยั่งยืน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์ Pain Point ของผลิตภัณฑ์สินค้าเกษตรแปรรูป “กล้วยตาก” ของวิสาหกิจชุมชนตำบลช่อระกา 2) เพื่อออกแบบตราสัญลักษณ์ (โลโก้) วิสาหกิจชุมชนตำบลช่อระกา และ 3) เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มของสินค้าเกษตรแปรรูปกลุ่มวิสาหกิจชุมชนตำบลช่อระกา ด้วยการออกแบบบรรจุภัณฑ์ตามหลัก BCG Model
ผลการวิเคราะห์ (Pain Point) ของวิสาหกิจชุมชนตำบลช่อระกา ผู้ผลิตกล้วยตากบ้านม่วง ผลการวิจัยเชิงสังเคราะห์ข้อมูล พบว่า วิสาหกิจชุมชนกำลังเผชิญกับอุปสรรคสำคัญที่เชื่อมโยงกันใน 5 ด้านหลัก ได้แก่ 1) ด้านการผลิตและคุณภาพ การพึ่งพาวิธีการตากแบบดั้งเดิมทำให้ขาดความสม่ำเสมอของผลิตภัณฑ์และการยกระดับสู่มาตรฐานสากล 2) ด้านบรรจุภัณฑ์และการนำเสนอ บรรจุภัณฑ์เดิมมีอายุการเก็บรักษาสั้น ขาดความสวยงามและเอกลักษณ์ 3) ด้านการตลาด ช่องทางจำกัดในตลาดท้องถิ่น การขาดความรู้ด้านการตลาดออนไลน์ และแบรนด์ที่ไม่แข็งแกร่ง นำไปสู่การแข่งขันด้านราคาและพลาดโอกาสในตลาดสมัยใหม่ 4) ด้านการบริหารจัดการ การขาดระบบบัญชีและการจัดการทางการเงินที่มีประสิทธิภาพ ส่งผลต่อปัญหาสภาพคล่องและการเข้าถึงแหล่งทุน 5) ด้านการปฏิบัติตามกฎระเบียบและมาตรฐาน การขาดการรับรองมาตรฐานที่จำเป็น (เช่น อย., GMP, HACCP) เป็นอุปสรรคต่อการเข้าสู่ช่องทางตลาดสมัยใหม่
ผลการออกแบบตราสัญลักษณ์ (โลโก้) ผู้วิจัยได้ออกแบบตราสัญลักษณ์ที่ดึงอัตลักษณ์ของตำบลช่อระกามาเป็นองค์ประกอบหลัก ผลการประเมินคุณภาพโดยรวมอยู่ใน ระดับดีมาก (x=4.87, S.D.=0.22) ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสำเร็จในการสร้างการจดจำและสื่อถึงความเป็นชุมชนได้ดีขึ้น โดยเฉพาะด้านความโดดเด่นน่าจดจำและการสื่อสารคุณค่าของแบรนด์
การออกแบบบรรจุภัณฑ์ตามหลัก BCG Model ได้มีการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ใหม่โดยประยุกต์ใช้หลักการ BCG Model (Bio-economy และ Green Economy) ผ่านการเลือกใช้วัสดุที่เป็น มิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผลการประเมินคุณภาพของบรรจุภัณฑ์โดยรวมอยู่ใน ระดับดีมาก (x=4.67) และประเด็นด้านการใช้วัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้รับการประเมินสูงสุด (x=5.00) ซึ่งสะท้อนความสำเร็จในการสร้างมูลค่าเพิ่มและตอบสนองต่อวัตถุประสงค์ของการวิจัยอย่างมีประสิทธิภาพ
คำสำคัญ : การออกแบบบรรจุภัณฑ์, กล้วยตาก, BCG Model, สร้างมูลค่าเพิ่ม
Article Details
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2565). ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากเห็ด. เข้าถึงได้จาก https://www.u2t.ac.th/community-business/ detail/288.
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2567). รายงานประจำปี 2567 กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. เข้าถึงได้จาก : https://www.moac.go.th/annual_rpt-preview-471191791792.
กิตติวัลย์ อินจู, ศักดิ์ชัย ทองอร่าม. (2566). การพัฒนากระบวนการผลิตกล้วย และเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปอาหารจากกล้วย ตำบลโพประจักษ์ อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี. เข้าถึงได้จาก https://library.tru.ac.th/thesis/ uploadspdflocal/2024-02-08-11-05-10-2146763483103UMP25-153.pdf.
ชนิดาภา ดีสุขอนันต, ชลกนก โฆษิตคณิน และ วรเทพ ตรีวิจิตร. (2560). ปัญหา อุปสรรคและแนวทางการพัฒนาการจัดทำบัญชีวิสาหกิจชุมชน จังหวัดนครปฐม. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 10(3), 2138-2151.
เซ่าหยี ฟัง, สุตาภัทร คงเกิด, และ สุจิตรา รอดสมบุญ. (2565). การพัฒนาขีดความสามารถของผลิตภัณฑ์แปรรูปทางการเกษตร เพื่อเพิ่มมูลค่าของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน. Rajapark Journal, 16(49), 77-88.
ฐิติวัสส์ กาญจนพิมาย. (2566). การเพิ่มทักษะการรู้เท่าทันการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและสื่อออนไลน์สำหรับผู้สูงอายุ. งานประชุมวิชาการระดับชาติวิจัยรำไพพรรณี ครั้งที่ 17 เนื่องในวโรกาสคล้ายวันพระราชสมภพสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี ครบ 119 ปี (หน้า 196-207). จันทบุรี: สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.
_______. (2567). สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูป “กล้วยตาก” ด้วยการออกแบบบรรจุภัณฑ์ตามหลัก BCG Model อย่างยั่งยืน. นครราชสีมา: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.
ธีระพงษ์ ภูริปาณิก, สนิทเดช จินตนา. (2019). ปัญหา ข้อจำกัด และแนวทางในการสร้างความเข้มแข็ง ให้กับวิสาหกิจชุมชน. คณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 179-193. เข้าถึงได้จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/polscilaw_ journal/article/ download/256808/170948/.
มยุรี ภากลำเจียก. (2567). การบรรจุภัณฑ์ (Packaging) "ระบบส่งเสริมธุรกิจเทคโนโลยีและนวัตกรรม". เข้าถึงได้จาก http://clinictech.ops.go.th/online/cmo/filemanager/ 32/files/dss-packaging.pdf.
วิไลลักษณ์ บินดาร์, สมชาย ดิษฐาภรณ์, โสภา หนูแดง และ วรชัช บู่สามสาย. (2566). การพัฒนากราฟิกบนบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากกล้วยหอมทองเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและส่งเสริมการท่องเที่ยวของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนวัยหวาน ตำบลไร่ใหม่พัฒนา อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(10), 156-173. เข้าถึงได้จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JRKSA/article/download/ 264938/ 177701/1067412.
สมเกียรติ สุทธินรากร. (2568). การพัฒนาโมเดลนวัตกรรมการบริหารจัดการที่ส่งผลต่อการสร้างสรรค์มูลค่า ของผลิตภัณฑ์วิสาหกิจชุมชน. เข้าถึงได้จาก http://ithesis-ir.su.ac.th/dspace/bitstream/123456789/1372/1/55260803.pdf.
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2565). การพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชน เพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานราก. เข้าถึงได้จาก https://uploads.tpso. go.th/ การพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชน.pdf.
_______. (2568). การพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชน เพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานราก. เข้าถึงได้จาก https://uploads.tpso.go.th/การพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชน.pdf.
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ สวทช. (2568). โมเดลเศรษฐกิจ BCG. เข้าถึงได้จาก https://www.bcg.in.th/contact/.
สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ. (2568). ระเบียบปฏิบัติสำหรับรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์สินค้าการเกษตร. เข้าถึงได้จาก https://acfs-backend.acfs.go.th/storage/ CertificationScheme/ Files// attachments_1742553521_th_Cert-Scheme_Thai-Agricultural-Product-Standards.pdf.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (พ.ศ. 2566-2570. เข้าถึงได้จาก https://www.nesdc.go.th/ewt_ news.php?nid =13651&filename=develop_issue.
สุนทรีย์ วิพัฒครุฑ, โสพิศ คำนวนชัย. (2566). ตัววัดกลยุทธ์ทางการตลาดผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารของวิสาหกิจชุมชน: กรณีศึกษาผลิตภัณฑ์ไข่เค็มใบเตย ของวิสาหกิจชุมชน จังหวัดลพบุรี. KKBS JOURNAL of Business Administration and Accountancy, 10(3), 47-63. เข้าถึงได้จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/kkbsjournal/article/download/ 264904/181644/1070622.
สุพาดา สิริกุตตา. (2566). แนวทางการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษา วิสาหกิจชุมชนแปรรูปผลไม้บ้านยาวี จังหวัดเพชรบูรณ. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 26(1), 89-104.
เสาวลักณ์ ลิ้มศิริวงศ์. (2018). แนวทางการพัฒนาการผลิตกล้วยตากอย่างยั่งยืน. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences), 11(1). เข้าถึงได้จาก https://www.journal.nu.ac.th/JCDR/ article/download/1853/1264/.
อดิเรก ฟั่นเขียว, ณัฐภาณี บัวดี. (2562). แนวทางการพัฒนาศักยภาพการดำเนินงานของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน แปรรูปผลิตภัณฑ์จากกล้วย ในอำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก. วารสารศรีวนาลัยวิจัย, 1(9), 15-24. เข้าถึงได้จาก https://research.kpru.ac.th/research2/pages/filere/ 1600070470.pdf.
jampay. (2025). กล้วยตาก : ภูมิปัญญา สู่อาหารว่างทางเลือกที่ควรมีติดบ้านและสินค้าส่งออก. เข้าถึงได้จาก https://jampay.in.th/กล้วยตาก-dried-banana-fruit-food-snack-สินค้า/.
Lupton, E. (2017). Graphic design thinking: Beyond brainstorming. Princeton Architectural Press.
Packagingoftheworld. (2025). Packaging You Shouldn’t Miss #132. Retrieved from https://packagingoftheworld.com/ 2025/06/ packaging-you-shouldnt-miss-132.html.
Portotheme. (2025). The Impact of Logo Design on Brand Identity and Consumer Perception. Retrieved from https://www.portotheme. com/the-impact-of-logo-design-on-brand-identity-and-consumer-perception/
Robertson, G. L. (2013). Food packaging: Principles and practice (3rd ed.). CRC Press.
Wheeler, A. (2013). Designing brand identity: An essential guide for the whole branding team (4th ed.). John Wiley & Sons.
