ตัวแบบสถิติเพื่อพยากรณ์คุณภาพอากาศ: กรณีศึกษาค่าฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ในจังหวัดเชียงใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแบบจำลองเชิงสถิติสำหรับคาดการณ์ระดับ PM2.5 ในจังหวัดเชียงใหม่ โดยเปรียบเทียบประสิทธิภาพเทคนิคการพยากรณ์ 3 วิธี ได้แก่ แบบจำลองบอกซ์-เจนกินส์ แบบจำลองการปรับให้เรียบด้วยวิธีวินเทอร์ และแบบจำลองการถดถอยเชิงเส้น ข้อมูลที่ใช้วิเคราะห์เป็นข้อมูลค่าเฉลี่ยรายเดือนของระดับPM2.5 ที่จัดเก็บโดยกรมควบคุมมลพิษ ระหว่างปี พ.ศ. 2556 - 2567 รวมทั้งสิ้น 144 เดือน โดยข้อมูลถูกแบ่งเป็น 2 ชุด ได้แก่ ชุดฝึกฝน จำนวน 120 เดือน (พ.ศ. 2556 - 2565) เพื่อใช้ในการพัฒนาแบบจำลอง และชุดทดสอบ จำนวน 24 เดือน (พ.ศ. 2566 – 2567) เพื่อประเมินประสิทธิภาพของแบบจำลอง ผลการศึกษาพบว่า แบบจำลองด้วยวิธีของวินเทอร์สามารถทำนายปริมาณฝุ่นละออง PM2.5 ได้แม่นยำกว่าวิธีอื่น โดยมีค่าเปอร์เซ็นต์ความคลาดเคลื่อนสัมบูรณ์เฉลี่ยต่ำที่สุด แบบจำลองที่ดีที่สุดนี้ถูกนำไปใช้ในการพยากรณ์ค่า PM2.5 รายเดือนสำหรับปี พ.ศ. 2568 ซึ่งพบว่าช่วงเดือนมีนาคมถึงเมษายนมีแนวโน้มที่ระดับ PM2.5 จะสูงเกินเกณฑ์ที่กรมควบคุมมลพิษกำหนดไว้ที่ 37.5 มคก./ลบ.ม. เน้นย้ำถึงความจำเป็นในการบริหารจัดการคุณภาพอากาศเชิงรุกในช่วงเวลาดังกล่าว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนายเรืออากาศ ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง กองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
- บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนายเรืออากาศถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนายเรืออากาศ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ หรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรณ์จากวารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนายเรืออากาศ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 9, “PM2.5 ภัยไร้เสียง สถานการณ์ฝุ่นควัน PM2.5 ภาคเหนือตอนบน,” [ออนไลน์]. Available: https://olderlampang.dop.go.th/download/knowledge/th1716527042-130_0.pdf. (เข้าถึงเมื่อ: 10 พฤศจิกายน 2567).
ธิดารัตน์ ผลพิบูลย์, อิสรีย์ฐิกา ชัยสวัสดิ์ และอนุวัตร รุ่งพิสุทธิพงษ์, “ภัยในหน้าหนาวจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5),” วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, ปีที่ 8, ฉบับที่ 1, หน้า 40-46, มกราคม – มิถุนายน, 2557.
กรมประชาสัมพันธ์, “ปัญหาฝุ่น PM2.5 ในภาคเหนือของไทย,” [ออนไลน์]. Available: https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/31/iid/340962ใ (เข้าถึงเมื่อ: 1 พฤศจิกายน 2567).
สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1, “สรุปสถานการณ์ฝุ่นละออง PM2.5,” [ออนไลน์]. Available: https://epo01.pcd.go.th/th/news/detail/173594/. (เข้าถึงเมื่อ: 1 พฤศจิกายน 2567).
กรมควบคุมมลพิษ, “สถานการณ์และการจัดการปัญหามลพิษทางอากาศและเสียงของประเทศไทย ปี 2566,” [ออนไลน์]. Available: https://www.pcd.go.th/wp-content/uploads/2024/09/pcdnew-2024-09-23_07-36-26_390200.pdf. (เข้าถึงเมื่อ: 1 พฤษภาคม 2567).
วัฒนา ชยธวัช, “การพยากรณ์ค่าเฉลี่ยรายเดือนฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอนในจังหวัดเชียงใหม่ ด้วยวิธีแยกส่วนประกอบแบบดั้งเดิม,” วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชุมชน, ปีที่ 2, ฉบับที่ 5, หน้าที่ 16-30, กันยายน – ตุลาคม, 2567.
ปรัชญา สิงหวรวงศ์, “การพยากรณ์ฝุ่น PM2.5 ล่วงหน้าในจังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้แบบจำลองหน่วยความจำระยะสั้นแบบยาว,” สารนิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีครินทรวิโรฒ, กรุงเทพมหานคร, 2563.
R. J. Hyndman, and G. Athanasopoulos, Forecasting: principles and practice, 3rd edition. Melbourne, Australia: OTexts, 2021.
สุมิตรา เมืองขวา, “การพยากรณ์อนุกรมเวลาโดยวิธีบ็อกซ์-เจนกินส์,” วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง, ปีที่ 63 ฉบับเพิ่มเติม, หน้าที่ 185 – 192, กรกฎาคม 2562.
รณชัย ชื่นธวัช, “การพยากรณ์ค่าความเข้มข้นของฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 10 ไมครอนด้วยเครือข่ายประสาทเทียมร่วมกับรูปแบบออโตรีเกรสซีพ,” วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา, ปีที่ 22, ฉบับที่ 3, หน้าที่ 519 – 537, กันยายน – ธันวาคม, 2560.
วรางคณา เรียนสุทธิ์, “การคัดเลือกตัวแบบพยากรณ์ราคามะม่วงเขียวเสวย,” วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, ปีที่ 12, ฉบับที่ 23, หน้าที่ 52-62, มกราคม - มิถุนายน, 2563
C. Wongoutong, “Improvement of the Holt-Winters Multiplicative Method with a New Initial Value Settings Method,” Thailand Statistician, vol. 19, no.2, pp. 280–293, April, 2021.
ศิริลักษณ์ สุวรรณวงศ์, “เทคนิคการพยากรณ์เชิงปริมาณ: การวิเคราะห์อนุกรมเวลา,” พิมพ์ครั้งที่ 1. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล, 2556.
เปรมพร เขมาวุฆฒ์ และ ชมพร ชาวบางแก้ว, “การศึกษาค่าปรับเรียบที่เหมาะสมสำหรับข้อมูลที่ไม่มีแนวโน้มและไม่มีฤดูกาล,” วารสารวิชาการพระจอมเกล้าพระนครเหนือ, ปีที่ 31, ฉบับที่ 2, หน้าที่ 245 – 256, เมษายน - มิถุนายน, 2564.
N. Duan, “Smearing estimate: a nonparametric retransformation method,” Journal of the American Statistical Association, vol. 78, no.383, pp. 605-610, September, 1983.
อินท์ฉัตร สุขเกษม, “การพยากรณ์ปริมาณฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) จังหวัดนครราชสีมา,” รายงานการวิจัย, สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9, กรมควบคุมโรค, นครราชสีมา, 2563.
