พฤติกรรมการบริโภคสีเขียว และมาตรการส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคสีเขียว ของนักศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับความรู้ การรับรู้และพฤติกรรมการบริโภคสีเขียว 2) ศึกษาปัจจัยความสัมพันธ์ที่มีผลต่อพฤติกรรมการบริโภคสีเขียว 3) คำนวณการลดการปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์จากการมีพฤติกรรมการบริโภคสีเขียวของนักศึกษา และการดำเนินการของมหาวิทยาลัย 4) เสนอแนะมาตรการในการส่งเสริมให้นักศึกษาเกิดการรับรู้ และมีพฤติกรรมการบริโภคสีเขียวภายใต้การจัดการศึกษาของมหาวิทยาลัย ประชากรที่ศึกษาเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ทั้ง 5 วิทยาเขต กำหนดขนาดด้วยโปรแกรม G*Power ได้จำนวน 243 คน โดยการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบทดสอบ แบบวัดการรับรู้ และแบบวัดพฤติกรรม มีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.75 0.76 และ 0.84 และใช้โปรแกรมการคำนวณการปลดปล่อยคาร์บอนฟุตพริ้นท์ รวมถึงการวิเคราะห์เนื้อหาจากการสนทนากลุ่ม ผลการวิจัยพบว่า นักศึกษามีความรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมการบริโภคสีเขียวมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 13.50 จากคะแนนเต็ม 18 คะแนน คิดเป็นร้อยละ 75 มีการรับรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมการบริโภคสีเขียวผ่านทางคำบอกเล่าจากคณาอาจารย์ร้อยละ 77.00 จากการเข้าร่วมโครงการต่าง ๆ เช่น มหาวิทยาลัยสีเขียว การอนุรักษ์พลังงาน คิดเป็นร้อยละ 68.30 จากป้ายประกาศการรณรงค์ ร้อยละ 67.5 และจากเว็บไซต์ของมหาวิทยาลัย ร้อยละ 47.3 สำหรับพฤติกรรมการบริโภคสีเขียวในภาพรวมอยู่ในระดับมาก นักศึกษามีพฤติกรรมการปิดก๊อกน้ำที่รั่วไหลและหลังใช้งานเสร็จ มีค่าเฉลี่ยมากที่สุดเท่ากับ 4.49 รองลงมามีพฤติกรรมการทำความสะอาดผักและผลไม้ก่อนการบริโภคมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.45 และพฤติกรรมการถอดปลั๊กไฟเมื่อเลิกใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.37 และมีภาพรวมพฤติกรรมการพูดคุย การโพสต์ แชร์ และการร่วมปิดป้ายรณรงค์ในด้านต่าง ๆ มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด ทั้งนี้ พฤติกรรมการบริโภคสีเขียวมีความสัมพันธ์กับความรู้เกี่ยวกับการบริโภคสีเขียวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ความรู้และการรับรู้การบริโภคสีเขียวมีความสามารถในการพยากรณ์พฤติกรรมการบริโภคสีเขียวได้ร้อยละ 2.2 โดยความรู้เกี่ยวกับการบริโภคสีเขียวเป็นตัวแปรพยากรณ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 การปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากพฤติกรรมการบริโภคสีเขียวในชีวิตประจำวันของนักศึกษา พบปริมาณการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกในแต่ละพฤติกรรมต่อคนเฉลี่ย 4.18 tCO₂e/ปี ซึ่งในด้านการใช้พลังงานมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุดเท่ากับ 1.97 tCO₂e/ปี ดังนั้น ควรเน้นมาตรการให้ความรู้เกี่ยวกับการบริโภคสีเขียวควรคู่กับการกระตุ้นการเลือกใช้สื่อประชาสัมพันธ์ให้เหมาะสมกับวิถีการดำเนินชีวิตของนักศึกษา ตลอดจนสร้างการรับรู้ตั้งแต่ระดับผู้บริหาร การผลักดันในเชิงนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมให้เป็นรูปธรรมชัดเจนมากยิ่งขึ้นจนถึงระดับปฏิบัติการ เพิ่มการประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อโซเซียลเน็ตเวิร์คทุกรูปแบบ เน้นการใช้ออนไลน์ผ่านสื่อที่เข้าถึงตัวบุคคลได้ง่าย เพื่อกระตุ้นการรับรู้ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมส่วนบุคคลที่สามารถรับมือกับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น