การออกแบบระบบป้องกันการกัดเซาะดินริมตลิ่งด้วยกระสอบเส้นใยธรรมชาติประสาน น้ำยางพาราและหญ้าแฝก บริเวณพื้นที่ ตำบลหนองบัว อำเภอบ้านค่าย จังหวัดระยอง

บทคัดย่อ

ตำบลหนองบัว อำเภอบ้านค่าย จังหวัดระยอง ประสบปัญหาการกัดเซาะดินริมตลิ่ง อันเนื่องมาจาก ปัจจัยภายใน คือ ชั้นดินมีลักษณะเป็นดินร่วนที่เกิดจากตะกอนลำน้ำหรือวัตถุต้นกำเนิดดินเนื้อหยาบ โดยเนื้อดิน เป็นจำพวกดินร่วนละเอียดที่มีเนื้อดินชั้นบนเป็นดินร่วนปนทราย ส่วนดินชั้นล่างเป็นดินร่วนเหนียวปนทราย ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัด การระบายน้ำดีถึงดีปานกลาง ความอุดมสมบูรณ์ต่ำ และปัจจัยภายนอก คือ แรงกระแทกของน้ำฝน, แรงดันน้ำในตลิ่ง, สถานการณ์น้ำท่วม น้ำแล้ง และอื่น ๆ ทำให้ในบริเวณที่ดินมีความลาดชันสูง จะเกิดปัญหาการกัดเซาะ และการชะล้างพังทะลายของหน้าดินมาก สร้างความเดือดร้อนต่อประชาชนในพื้นที่ ดังนั้นการป้องกันการกัดเซาะของดิน จึงเป็นสิ่งสำคัญในการอนุรักษ์หน้าดินและดินขอบตลิ่ง ให้มีการพังทลายน้อยที่สุดและใช้เวลาในการเกิดการพังทลายของหน้าดินช้าที่สุด ในปัจจุบันมีการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะ โดยการดาดคอนกรีต, การเรียงหินหน้าตลิ่ง หรือการสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งพัง ซึ่งเป็นวิธีการแก้ไขที่ไม่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ทำให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตามมาเป็นวงกว้าง ดังนั้นบทความนี้จึงมุ่งเน้นการออกแบบระบบการกัดเซาะดินริมตลิ่ง โดยใช้หลักการธรรมชาติช่วยธรรมชาติ พร้อมน้อมนำหลักการแก้ไขดินเปรี้ยว, โครงการผ้าห่มดิน และโครงการปลูกหญ้าแฝก ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาเป็นต้นแบบเทคโนโลยี โดยเลือกใช้วัสดุท้องถิ่น ที่เป็นวัสดุจากธรรมชาติ 100% ประกอบไปด้วย กระสอบเส้นใยธรรมชาติ น้ำยางพารา และหญ้าแฝก (พันธุ์สุราษฎร์ธานี และพันธุ์ประจวบคีรีขันธ์) เป็นวัสดุหลัก โดยกระสอบเส้นใยธรรมชาติ และน้ำยางพารา ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างคอมโพสิตที่ใช้ยึดหน้าดิน สำหรับการปลูกหญ้าแฝกจะปลูกในช่องว่างของกระสอบโดยใช้หลักการตอกเสาเข็มสั้น ซึ่งประยุกต์จากวิศวกรรมฐานราก โดยให้รากลงไปยึดกับชั้นดินแต่ละชั้น เพื่อทำหน้าที่ป้องกันดินในระยะยาวต่อไป (หลังจากระบบคงอยู่แล้ว หญ้าแฝกจะมีการงอกขึ้นมาเองได้จากกระบวนการธรรมชาติ) หลังจากกระสอบ และน้ำยางธรรมชาติย่อยสลายไปตามกาลเวลา