ฤทธิ์ต้านการอักเสบ ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และปริมาณสารประกอบกลุ่มสารฟีนอลิก และฟลาโวนอยด์รวมของสมุนไพรตำรับยาพอกเข่าสูตรโรงพยาบาลพระพุทธบาท
คำสำคัญ:
สารสกัดตำรับยาพอกเข่า, ปริมาณกลุ่มสารฟีนอลิก, ปริมาณกลุ่มสารฟลาโวนอยด์, สารต้านอนุมูลอิสระ , ฤทธิ์ต้านการอักเสบบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวมและฟลาโวนอยด์รวม ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ฤทธิ์ต้านการอักเสบ และความเป็นพิษต่อเซลล์ของสารสกัดสมุนไพรตำรับยาพอกเข่าสูตรโรงพยาบาลพระพุทธบาทประกอบด้วยไพล (Zingiber cassumunar Roxb.) ดองดึง (Gloriosa superba L.) ฟ้าทะลายโจร (Andrographis paniculata (Burm. f.) Wall. ex Nees) และบอระเพ็ด (Tinospora crispa (L.) Miers ex Hook.f. & Thomson) สกัดด้วยเอทานอล 95% อัตราส่วน 1:10 (w/v) เป็นเวลา 7 วัน วิเคราะห์ปริมาณสารฟีนอลิกรวม (TPC) ฟลาโวนอยด์รวม (TFC) ทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระด้วย DPPH, ABTS และ FRAP ฤทธิ์ต้านการอักเสบจากการยับยั้งการสร้าง nitric oxide (NO) ในเซลล์ RAW264.7 ที่กระตุ้นด้วย LPS และความเป็นพิษต่อเซลล์ด้วย MTT พบว่าสารสกัดตำรับมีค่า TPC และ TFC เท่ากับ 396.31 ± 30.16 mg GAE/g และ 301.32 ± 9.16 mg QCE/g ตามลำดับ มีค่า DPPH IC50 178.60 ± 6.78 µg/mL, ABTS IC50 76.13 ± 0.64 µg/mL และ FRAP 390.68 ± 9.06 mM Fe²⁺/mg นอกจากนี้สามารถยับยั้งการหลั่งสารไนตริกออกไซด์ที่เป็นสารเกิดการอักเสบได้ดี โดยมีค่า IC50 31.04 ± 1.87 µg/mL และไม่แสดงความเป็นพิษต่อเซลล์ที่ 0–78 µg/mL ผลการศึกษาสนับสนุนศักยภาพด้านการต้านอนุมูลอิสระและต้านการอักเสบของสารสกัดตำรับ เพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรใช้ภายนอกบรรเทาอาการข้อเข่าเสื่อม และศึกษาทางคลินิกต่อไป
เอกสารอ้างอิง
American Academy of Orthopaedic Surgeons. Knee osteoarthritis (OrthoInfo Basics) [Internet]. 2019 [cited 2026 Sep 8]. Available from: https://orthoinfo.aaos.org/globalassets/pdfs/knee-osteoarthritis.pdf
Primorac D, Molnar V, Rod E, Jelec Z, Cukelj F, Matisic V, et al. Knee osteoarthritis: a review of pathogenesis and state-of-the-art non-operative therapeutic considerations. Genes (Basel) 2020;11(8):854.
Zubair M, Burns B. Pathology, inflammation. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; [Internet]. 2024 [cited 2026 Sep 8]. Available from:https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534820/
สุวรรณี สร้อยสงค์, อังคณา เรือนก้อน, ภัณฑิรชา เฟื่องทอง, ผุสดี สระทอง. การพยาบาลผู้สูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อม. วารสารวิชาการแพทย์เขต 11 2562;33(2):197-210.
พิพัฒน์ เพิ่มพูล. คู่มือการพยาบาลผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมที่ได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม [อินเตอร์เน็ต]. 2557 [เข้าถึงเมื่อ 12 มิ.ย. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://repository.li.mahidol.ac.th/handle/123456789/58610
Gundom T, Sukketsiri W, Panichayupakaranant P. Phytochemical analysis and biological effects of Zingiber cassumunar extract and three phenylbutenoids: targeting NF-kappaB, Akt/MAPK, and caspase-3 pathways. BMC Complement Med Ther 2025;25:180.
พรนิภา สิทธิสระดู่, กนกวรรณ วงศ์แก้ว, มัณฑนา คำอ้าย. การศึกษาการใช้ไพลในตำรับยาไทยสำหรับรักษาโรคระบบกระดูก และกล้ามเนื้อ. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์ 2565;9(5):463-75.
ดลรวี (นัฏฐกาล) ลีลารุ่งระยับ. การศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและการอักเสบของนีโอไพลและแนวทางการประยุกต์มาใช้ ทางด้านกายภาพบำบัด [รายงานวิจัย]. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2552.
Mondal M, Chandra I. Organ specific phytochemical changes and antioxidant activities of in vivo and in vitro grown Gloriosa superba L. S Afr J Bot 2023;152:1-10.
Singh A, Kumar A, Gautam DNS. Pharmacognostical assessment, antioxidant ability and determination of phytomolecules using GC-MS in Gloriosa superba Linn. J Plant Sci Res. 2023;39(2):219-28.
Nikhila GS, Sangeetha G, Swapna TS. Anti-inflammatory properties of the root tubers of Gloriosa superba and its conservation through micropropagation. J Med Plants Res 2015;9(1):1-7.
Marques-da-Silva C, Chaves MM, Castro NG, Coutinho-Silva R, Guimaraes MZP. Colchicine inhibits cationic dye uptake induced by ATP in P2X2 and P2X7 receptor-expressing cells: implications for its therapeutic action. Br J Pharmacol 2011;163(5):912-26.
Manikanta K, Ramya Sri M, Bhavana B, Jhansi C, Divya Sai Sri B, Sitty MB, et al. Evaluation of anti-inflamma- tory activity of Gloriosa superba using various in-vitro methods. Sch Acad J Pharm 2025;14(5):91-6.
Goel B, Reddy H, Cholkar A, Kumar S, Guru SK, Jain SK. Isolation of a new cytotoxic colchinoid from Gloriosa superba roots. Nat Prod Res 2023;37(23):3909-14.
Gunasekaran K, Mathew DE, Sudarsan TI, Iyyadurai R. Fatal colchicine intoxication by ingestion of Gloriosa superba tubers. BMJ Case Rep 2019;12(5):e228718.
Khajornvanitchot V, Bunnag V. Anti-inflammatory activity of Gloriosa superba L. extracts [special project]. Bangkok: Faculty of Pharmacy, Mahidol University; 2014.
Sasithorn T. Comparison of colchicine content in Gloriosa superba L. root after pretreatment by Thai traditional medicine methods. Pharmacogn J 2021;13(4):942-8.
Hossain S, Urbi Z, Karuniawati H, Mohiuddin RB, Qrimida AM, Allzrag AMM, et al. Andrographis paniculata (Burm. f.) Wall. ex Nees: an updated review of phytochemistry, antimicrobial pharmacology, and clinical safety and efficacy. Life (Basel) 2021;11(4):348.
Raman S, Murugaiyah V, Parumasivam T. Andrographis paniculata dosage forms and advances in nanoparticulate delivery systems: an overview. Molecules 2022;27(19):6164.
Ahmad W, Jantan I, Bukhari SNA. Tinospora crispa (L.) Hook. f. & Thomson: a review of its ethnobotanical, phytochemical, and pharmacological aspects. Front Pharmacol 2016;7:59.
กรุณา เจริญนวรัตน์. ผลกระทบของโรคข้อเข่าเสื่อม และการรักษาด้วยยาพอกสมุนไพร. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2564;19(3):724-36.
Tewtrakul S, Subhadhirasakul S. Anti-allergic activity of some selected plants in the Zingiberaceae family. J Ethnopharmacol 2007;109(3):535-8.
Yongkhamcha B, Khankhum S, Buddhakala N. Total phenolic and flavonoid contents, antioxidant, antibacterial and anti-inflammatory activities and toxicities of ethanol extracts from Curcuma mangga, Zingiber officinale and Zingiber montanum. Trends Sci 2024;21(9):8086.
Jayakumar T, Hsieh CY, Lee JJ, Sheu JR. Experimental and clinical pharmacology of Andrographis paniculata and its major bioactive phytoconstituent andrographolide. Evid Based Complement Alternat Med 2013;2013:846740.
Nobosse P, Fombang EN, Mbofung CMF. The effect of steam blanching and drying method on nutrients, phytochemicals and antioxidant activity of Moringa (Moringa oleifera L.) leaves. Am J Food Sci Technol 2017;5(2):53-60.
John JC, Fernandes J, Nandgude TD, Niphade SR, Savla A, Deshmukh PT. Analgesic and anti-inflammatory activities of the hydroalcoholic extract from Gloriosa superba Linn. Int J Green Pharm 2009;3(3):215-9.
Sharma GJ, Thokchom DS. Antioxidant and radioprotective properties of Zingiber montanum (J. Konig) A. Dietr. Planta Med 2011;77(5):127.
Panyatip P, Padumanonda T, Yongram C, Kasikorn T, Sungthong B, Puthongking P. Impact of tea processing on tryptophan, melatonin, phenolic and flavonoid contents in mulberry (Morus alba L.) leaves: quantitative analysis by LC-MS/MS. Molecules 2022;27(15):4979.
Truong VL, Manochai B, Pham TT, Jeong WS. Antioxidant and anti-inflammatory activities of Zingiber montanum oil in HepG2 cells and lipopolysaccharide-stimulated RAW 264.7 macrophages. J Med Food 2021;24(6):595-605.
นาถฤดี สิทธิสมวงศ์, เจษฎา เพ็งชะตา, ทรงพล ชีวะพัฒน์, เอมมนัส หวังหมัด, พัชรินทร์ รักษามั่น, จรินทร์ จันทรฉายะ และคณะ. พิษเฉียบพลันและกึ่งเรื้อรังของฟ้าทะลายโจร (Toxicity of Andrographis paniculata Wall. ex Nees). Thai J Pharm Sci 1989;14(2):109-18.
He F, Chen J, Dong K, Leng Y, Xu J, Hu P, et al. Multi-technical analysis on the antioxidative capacity and total phenol contents of 94 traditional Chinese dietary medicinal herbs. Food Sci Nutr 2018;6(6):1358-69.
Ayuni D, Neri L, Pittia P, Sirikantaramas S, Devahastin S, Borompichaichartkul C. Impact of extraction methods on bioactive compounds and antioxidant activities of Thai jasmine rice leaf extracts. Int J Food Sci Technol 2024;59(10):7865-72.
Forstermann U, Sessa WC. Nitric oxide synthases: regulation and function. Eur Heart J 2012;33(7):829-37
Giustarini D, Rossi R, Milzani A, Dalle-Donne I. Nitrite and nitrate measurement by Griess reagent in human plasma: evaluation of interferences and standardization. Methods Enzymol 2008;440:361-80.
Goshi E, Zhou G, He Q. Nitric oxide detection methods in vitro and in vivo. Med Gas Res 2019;9(4):192-207.
Chaves N, Santiago A, Alías JC. Quantification of the antioxidant activity of plant extracts: analysis of sensitivity and hierarchization based on the method used. Antioxidants (Basel) 2020;9(1):76.
ฐิติรัตน์ ชัยชนะ, วนิษา ปันฟ้า, ยิ่งยง เทาประเสริฐ, ศิวพงษ์ ตันสุวรรณวงค์. การศึกษาและติดตามผลการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมระยะเริ่มต้นด้วยการแพทย์แผนไทย. วารสารหมอยาไทยวิจัย 2563;6(1):45-54.
กุลธิดา อิ่นแก้ว. นวัตกรรมเจลพอกเข่าสมุนไพร. สุโขทัย: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไทยชนะศึก; 2563.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
