การประเมินความต้องการจำเป็นของการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกบนฐาน งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนของครูการศึกษาขั้นพื้นฐานในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง 1

Main Article Content

เจษฎาภรณ์ พรหนองแสน
จักรกฤษณ์ แดงแสน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกนฐานงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนของครูการศึกษาขั้นพื้นฐานในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง 1 และ 2) ศึกษาความต้องการจำเป็นของการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกบนฐานงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนของครูการศึกษาขั้นพื้นฐานในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง 1 กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วย ครูผู้สอนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง 1 จำนวน 379 คน โดยใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือในการวิจัย คือ แบบสอบถามแบบตอบสนองคู่ โดยด้านสภาพปัจจุบันมีค่าความเชื่อมั่น 0.98 และด้านสภาพที่พึ่งประสงค์มีค่าความเชื่อมั่น 0.99 สถิติในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีความสำคัญของความต้องการจำ (PNI Modified)

ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบัน ภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง และสภาพที่พึ่งประสงค์ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 2) ลำดับความต้องการจำเป็นของการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกบนฐานงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนของครูการศึกษาขั้นพื้นฐานในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง 1 อันดับแรก คือ ด้านการวัดและประเมินผลการจัดการเรียนรู้เชิงรุก รองลงมา คือ ด้านการใช้สื่อนวัตกรรม เทคโนโลยีและทรัพยากรในการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ด้านการออกแบบการเรียนรู้เชิงรุก และด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ตามลำดับ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พรหนองแสน เ., & แดงแสน จ. (2026). การประเมินความต้องการจำเป็นของการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกบนฐาน งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนของครูการศึกษาขั้นพื้นฐานในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง 1. คุรุสภาวิทยาจารย์, 7(1), 105–120. สืบค้น จาก https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/withayajarnjournal/article/view/261207
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

จินตวีร์พร แป้นแก้ว, บุษยา สังขชาติ, นวพร ดำแสงสวัสดิ์ และ เทอดศักดิ์ นำเจริญ. (2562). การประเมินตามสภาพจริง. วารสารศึกษาศาสตร์, 30(1), 22-33.

เฉลิมพล สุปัญญาบุตร. (2562). Program of Active Learning: การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 24. วารสารแสงอิสาน มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน, 16(2), 266-280.

ญาณิฐา ราชคม. (2566). การพัฒนาหลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้กระบวนการวิจัยปฏิบัติการร่วมกับชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ สำหรับครูระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ทิศนา แขมมณี. (2556). ศาสตร์การสอน : องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 24 (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เพชรจันทร์ ภูทะวัง. (2565). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู โรงเรียน ประถมศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ราชกิจจานุเบกษา. (2560). คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 19/2560 เรื่อง การปฏิรูปการศึกษาในภูมิภาคของกระทรวงศึกษาธิการ. กรุงเทพฯ.

รุ่งทิพย์ แซ่แต้, ศันสนีย์ จันทร์อานุภาพ, นิลุบล นวลจันทร์คง, ธัญชนก พูนศิลป์ และ พิรุณรัตน์ แซ่ลิ้ม. (2568). สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนกับการพัฒนาสมรรถนะผู้ประกอบการของนักเรียน. อินทนิลทักษิณสาร, 20(1), 9-37.

วรางคณา พรเกาะ. (2565). การพัฒนาหลักสูตรสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน เรื่อง พรรณไม้ในท้องถิ่นสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(2), 120-133.

วาโร เพ็งสวัสดิ์. (2551). วิธีวิทยวการวิจัย. กรุงเทพมหานคร. สุวิริยาสาส์น.

วิยดา เหล่มตระกูล. (2565). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน รายวิชาคณิตศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา จังหวัดลำปาง (รายงานผลการวิจัย). ลำปาง: มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง.

ศักดิ์ชัย มุดลาด, อรสา จรูญธรรม และ ชาญชัย วงศ์สิรสวัสดิ์. (2564). การบริหารโรงเรียนเพื่อส่งเสริมงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนอย่างยั่งยืน. สิรินธรปริทรรศน์, 22(2), 13-32.

ศักดิ์นรินทร์ นิลรัตน์ศิริกุล. (2563). การพัฒนาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก: กรณีศึกษาสหวิทยาเขตสตึก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 32 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ศุภากร รัตนบุดตา. (2566). โปรแกรมพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 1 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

สายฟ้า หาสีสุข และ สุธรรม ธรรมทัศนานท์. (2568). โปรแกรมเสริมสร้างสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้โครงงานเป็นฐาน สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 13(3), 940-954.

สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.). (2560). คู่มือการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน พุทธศักราช 2560. กรุงเทพฯ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

สำนักงานศึกษาธิการภาค 17. (2568). แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษา กลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง 1 ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. พิษณุโลก.

สุธีร์ ฟูเต็มวงค์. (2565). การพัฒนารูปแบบการเรียนเชิงรุกร่วมกับเทคโนโลยีเสมือนจริง เพื่อเสริมสร้างทักษะคอมพิวเตอร์และสารสนเทศ เพื่องานอาชีพสำหรับนักเรียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยนเรศวร.

สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.

เหมือนฝัน ยองเพชร. (2563). แนวทางการบริหารการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในศตวรษที่ 21 ของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย จังหวัดพะเยา (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

อาคีรา ราชเวียง, พงษ์ศักดิ์ ผกามาศ และ สมใจ ศรีเนตร. (2567). การพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้เกี่ยวกับไม้พุทธประวัติสำหรับสนับสนุนการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนในประเทศไทย. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก, 13(1), 25-35.

อรไท แสงลุน. (2564). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความสามารถในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโดยใช้การศึกษาชั้นเรียนผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยนเรศวร.